Zavallı Zalim
Taaddüd-i safahatı zuhur-ı eşyanın,Teceddüd-i derecâtı sıfat u esmanın,Tagayyür-i harekâtı şu pest ü balanın,Tebeddül-i kelimâtı cihan-ı mananın,Bu, hep o dest-i kaderden geçen nukuş, elvanHayal-i leyl-i elemdir, nedir, nedir insan?
Bu hâb-ı yek-şebe-i his içinde ömr-i zelil,Neler geçirmez acab? Cezb ü redle ruh-ı alil,Düşünse kendini bir an için, hayat-ı sefilÖlümle çile-i madude olmadan tekmilBulur tefekküre fırsat nedimidir hicran,Rebab-ı meclis-i gamdır nedir, nedir insan?
Beşer, zavallı mugaffel, zavallı merd-i garib,Hep aldatılmış olan şu nişane-i tahrib,Ki hem bilinmemiş elan nedir bu sırr-ı acib,Bu kendi hüsnüne, kendi muhibb ü rakibVücud-ı mer’iye karşı fena-yı mutlaktanBir iftira-yı ademdir, nedir, nedir insan?
Saray-ı dildeki bin bir derîçe vü revzenMükevvenata açılmış uyun-ı hikmet ü fen,Ziyâ-yı vahdeti bin sun’ıle münakkaş edenNüfus-ı camianın bir meşimesi ki bu ten,Bu ıztırab ile titrer, arar teselli-i can,Habâb*ı bade-i Cem’dir, nedir, nedir insan?
Bilinmeyen nice şahsiyetin nişanesiyiz,Sevab ü seyyienin mecmâ-ı fesanesiyiz,Hadid-i zillete düşmüş hurafe lânesiyiz,Rebab-ı hîçîde bir giryenin teranesiyiz,Bu girye-i adem-âlûd, vehm-i haz efsan,Tuyûf-ı leyl-i sitemdir, nedir, nedir insan?
Şu benliğimdeki ef’al içinde bunca tezad,Zuhur eder ki sayılmaz, bu câmi’-ül ezdadOlan hüviyetim ayn-ı cihan-ı kevn ü fesad,Mücehhezim nice bin hisle ki ilelâbâdYaşar bu benliğim amma şu şart ile her anFenaya ism-i âlemdir, budur, budur insan.
Evet, benim diyorum, şu düşünceler, hisler,Terane, girye, hakikat, yalan, desaisler.Peki, bugün yok olan saltanatlı harislerKi her biri nice âsâr içinde can beslerVe çarpmıyor mu sımâh-ı dile şu bang-i nihan,Cisimde zıll-ı kıdemdir, budur, budur insan.
O destgâh-ı kaderde duran o süzgeci bil.Şu’ûn-ı hikmeti, dehri odur eden tebdil.Ölüm yapar bu hafâyâ-yı sureti tahlil,Budur Kelam-ı Kadim ’in meali, Rabb-ı Çelil.Meani-i ezeliyyet içinde ketm ü beyan.Çakan bir ebr-i keremdir, budur, budur insan.
Beşer için şu kelepçe, bela-yı mübremdir,Ölüm deyince sanır ki o ayrı âlemdir.Taalluk-ı eneiyyet, bütün cehennemdir,Bu itikat ile ki nefs gayre akdemdir,Bu his, bu şübhe-i müziç, bu duygudur nîran.Yed-i kaderde kalemdir, budur, budur insan.
Yed-i kaderde kalemdir, hayat-ı müzminini,Yazar bozar, safahat-ı akâid ü dinini.Mezara fırlatıp atmakla kurtulur, teniniBilir misin ki nedir şu fakir Neyzen'ini?Rebâb-ı hîçlde tannan bir ihtizaz u figan,Temewücât-ı negamdır, budur, budur insan.