Meâl-i Celîli 5

«Müslümanlık huyun güzelliğinden ibârettir.»Hadîs-i Şerîf

Biz ki yarmıştık şu’ûnun en büyük ummânını;Çiğnemiştik yükselen emvâc-i bî-pâyânını;Biz ki edvârın, kurûnun, hâdisâtın rağmına,Hâkim olmuştuk bütün bir âlemin eyyâmına;Şimdi tek bir dalganın pâmâl-i izmihlâliyiz!Şimdi sâhillerde mahkûmiyyetin timsâliyiz!Böyle bir sadmeyle altüst olsun en müdhiş gemi...Dehşetin te’sîri hâlâ sarsıyor endîşemi!Öyle salgındır felâket, öyle ânîdir ölüm:Hem görür göz, hem aceb rü’yâ mıdır, der, gördüğüm?Nerde rü’yâ! Gördüğün aynıyle vâki’dir senin.Gayr-i vâki’ noktalar: Ancak o mühlik sadmenin,Bir dışardan, bir kazâ, bir nâgehânî olması;Bir de -en yanlış kanâ’at- âsümânî olması.Dâhilîdir sadme... Hâriçten değil... Aslâ değil!Sonra, olmaz ez-kazâ dünyâda bir şey, böyle bil!Nâgehânî lâfzının ma’nâsı yoktur, herzedir:En beyinsizler bu istikbâli zîrâ kestirir.Gökten inmez bir de hiçbir şey... Bütün yerden taşar;Kendi ahlâkıyle bir millet ölür, yâhud yaşar.Çiğnenirsek biz bugün, çiğnenmek istihkàkımız:Çünkü izzet nerde, bir bak, nerdedir ahlâkımız.Müslümanlık pâk sîretten ibâretken, yazık!Öyle saplandık ki levsiyyâta: Hâlâ çıkmadık!Zulme tapmak, adli tepmek, hakka hiç aldırmamak;Kendi âsûdeyse, dünyâ yansa, baş kaldırmamak;Ahdi nakzetmek, yalan sözden tehâşî etmemek;Kuvvetin meddâhı olmak, aczi hiç söyletmemek;Mübtezel birçok merâsim: İnhinâlar, yatmalar,Şaklabanlıklar, riyâlar, muttasıl aldatmalar;Fırka, milliyyet, lisan nâmıyle dâim ayrılık;En samîmî kimseler beyninde en ciddî açık;Enseden arslan kesilmek, cebheden yaltak kedi..................................................................................Müslümanlık bizden evvel böyle zillet görmedi!Hâlimiz bir inhilâl etmiş vücûdun hâlidir;Rûh-i izmihlâlimiz ahlâkın izmihlâlidir.Sâde bir sözdür fakat hikmetlerin en mücmeli:Bir halâs imkânı var: Ahlâkımız yükselmeli,Yoksa pek korkunç olur katmerleşip hüsrânımız...Çünkü hem dünyâ gider, hem din, eğer yapmazsanız.

20 Haziran 1329 (3 Temmuz 1913)