Geçinme Belası

Doksan senelik ömre, İlâhî, bu mu gâyet?Bilmem ki ne âlem bu cedel-gâh-ı maîşet!Korkunç oluyor böyle hakîkatleri, gerçek,Sa’dî gibi bir asr-ı fazîletten işitmek.Sa’dî o kadar felsefesiyle, hüneriyle,Fikrindeki hürriyyet-i fevka’l-beşeriyle,Esbâb-ı maîşet denilen kayda girerse,Yâd etmesin âzâdeliğin nâmını kimse.İnsan ki çıkar perde-i mektûm-i ademden,Tâ sahne-i hestîde zuhûr ettiği demden,İkmâle kadar fâcia-i devr-i hayâtı,Atlatmaya mahkûm ne mühlik akabâtı!Zannetme ölüm şahsına bir kerre muhâcim...Bin kerre olur günde o düşmenle müzâhim.Âvâre beşer sâha-i gabrâya düşünce,Etrâfına binlerce devâhî üşüşünce,Meydan mı bulur râhatı esbâbını celbe?Başlar o cılız kolları dünya ile harbe!Kaynar güneşin âteşi mihrâk-ı serinde;Karlar buz olur hep beden-i bî-siperinde.Medhûş nigâhında köpürdükçe denizler;Beyninde bütün dalgalar öttükçe mükerrer;Sâhilden uzansam, der, eder tayy-i merâhil;Lâkin onu bilmez ki uzaklar daha sâil:Dağlar o nihâyetsiz olan silsilesiyle,Ormanlar o dünyâyı tutan velvelesiyle,Emvâc-ı serâbıyle, vuhûşuyle bevâdî,Her hatve-i azminde olur ye’sine bâdî.Fevkinde semâvâtın o ecrâm-ı mehîbi;Pîşinde zemînin o temâsîl-i acîbi;Bîçâreyi medhûş ederek her nefesinde,Muztar bırakır mün’adim olmak hevesinde.Lâkin bu heves bir heves-i dîgere mağlûb:İnsan yaşamak hırs-ı cibillîsine meclûb.Her devresi bir devr-i azâb olsa hayâtın,Râzîsi değildir yine bir türlü memâtın!Ömr olsa da binlerce tekâlîf ile meşhûn,İnsan yaşamaktan yine memnun, yine memnun!Artık neye mevkùf ise te’mîn-i bekàsı,Yalnız ona masrûf olur âvâre kuvâsı.Durmaz boğuşur bunca muhâcimlere rağmen,Düşmez o mesâî denilen seyfi elinden.Çıplaktır o, ister ki soğuklarda ısınsın;Bir dam çatarak her gece altında barınsın.İster yiyecek şey, giyecek şey, yakacak şey...Bin türlü havâic daha var bunlara der-pey.Âvâre beşer işte bu bâzâr-ı cihanda,Her gün yeni bir kâr peşinden cevelânda.Maksad bu kadar dağdağadan bir yaşamaktır...Lâkin, bunun altında ne maksad olacaktır?Heyhât, onu idrâk için i’mâl-i hayâleYok vakti: Bütün demleri mevkùf cidâle!İnsan ki onun rûh ile insanlığı kàim,Dâim oluyor cisminin âmâline hâdim;Gelseydi eğer rûhunu i’lâya da nevbet,Anlardı nedir, belki, hayâtındaki gâyet.Bir anladığım varsa şudur: Hâlik-ı Âlem,Hilkat kalıversin, diye bir ukde-i mübhem,Daldırmada insanları hâcât-ı hayâta,Döndürmede ezhânı bütün başka cihâta.Ömrün öteden berk-süvârâne şitâbı,Iyşin beriden lâzım-ı bî-hadd ü hesâbı,Göstermede dünyâya, nedir maksad-ı Hâlik...«Kimden kime şekvâ edelim biz de şaşırdık».