Durmayalım

Sa' d! diyor ki: "Bir gece biz karban ileAheste-seyr iken yolumuz düştü bir çöle.Sür'atle tayy için o beyaban ı vahşeti,Hep yolcular feda ederek istirahati,Gitmektelerdi. Bir aralık bende meşye tab,Hiç kalmamış ki düşmüşüm artık zebfin ı hab.Avare bir piyadeyi bekler mi kafile?Naçar şedd i rahl edecek ta be-merhale.Durmuş, diyordu, bir de uyandım ki, sarban:"Kalk ey zavallı yolcu, uzaklaştı karban!Uykum benim de yok değil amma bu deşt zar,Araıngalı olur mu ki bin türlü korku var?Ser-ınenzil i merama varır durmayıp giden;yoktur necat ümidi bu çöller geçilmeden.Heyhat, yolda böyle düşen uyku derdine,Hep yolcular gider de kalır kendi kendine! "V ak' a hiç bir şey değildir; haklısın, lakin düşün.Başka bir düstfir ı hikmet var mı, insaf et, bugün?Varmak istersen - diyor Sa' d! - eğer bir maksada,Tuttuğun yollar tükenmekten muarra olsa da;Şedd i rahl et, durmayıp git, yolda kalmaktan sakın!Merd-i sahib-azm için neymiş uzak, neymiş yakın?Hangi müşkildir ki himmet olsun, asan olmasın?Hangi dehşettir ki insandan hirasan olmasın?İbret al erbab ı ikdamın bakıp asarına:Dağ dayanmaz erierin dağlar söken ısranna.Bir münevvim ses değil yer yer hun1şan velvele:Fevc fevc akmakta insanlar bütün müstakbele.Nehr-i feyza feyz-i insaniyyetin ahengineUymadan, kabil değildir düşmernek bir engine.Menzil-i maksuda varmazsın uyanmazsan eğer...V ar mı bak, yollarda hiç bi dar olanlardan eser?işte atidir o ser-menzil denen aramgah;Karban akvam; çöl mazi; atalet sedd-i rah.Durma, mazi bir mugaylauzar ı dehşetnaktir;Git ki, au korkusuzdur, hem de kudsi haktir.Çok şedaid iktiham etmek gerektir, doğrudur...Yelıleten avare bir seyyahı yollar korkutur;Korku, lakin, azmi te'yid eylemek 1cab eder:Kurtulursun şedd i rahl etmiş de gitmişsen eğer:Çünkü düşmüşsün hayatın - ez kaza- feyfasına,Gitmen icab eyliyor tamenzil-i aksasına.Düşmernek madem elinden gelmemiş evvel senin,Ölmeden olsun mu ey miskin, bu çöller medfenin?intihar etmek değilse yolda durmak, gitmemek,Asumandan refref indirsin demektir bir meL:k!"Leyse li'l-insani illa ma sea" derken Huda; *Anlarnam hiç meskenetten sen ne beklersin daha?Davran artık karbanın arkasından durma, koş!Mahvolursun bir dakikan geçse hatta böyle boş.Menzil almışlar da yorgun, belki senden bi-mecal!Belki yok, elbette öyle! Sen ne etmiştin hayal?Şöyle gözden geçse bir bilkat temaşa-hanesi:Çıkmıyor bir zerre fa'aliyyetin biganesi.Asumani, hakdani cümle mevcfidat içinKurtuluş yoksa'y-i daimden, terakkiden bugün.Yer çalışsın, gök çalışsın, sen sıkılmazsan otur!Bunların hakkında bilmem bir bahanen var mı? Dur!Masiva bir şey midir, boş durmuyor Halik bile: **Bak tecelli eyliyor bin şe'n-i gunagun ile.Ey, bütün dünya ve mafiha ayaktayken; yatan!Leş misin, davranmıyorsun? Bari Allah'tan utan.

* "Necm (53) sı1resi, 39. ayet. Meali: "İnsan için kendi sa'yinden (çalışmasından, emeğinden) başka bir şey yok."

** "HiHik" -burada- başı hırıltılı ha (hı) ve sonu kalın ka (kaf) harfi ile, "Yaratan, Yaratıc ı, Allah" manasında... Aynı kelime (ha) ve (kaf) sesleri ile "berber"; (he) ve (kef) sesleriyle okunduğunda ise "heliik eden, yok edici' manalarma geldiğinden -latin harflerinin yetersizliği yü-zünden- bu izahata lüzum görüldü.