Leylâ Vü Mecnûn 901-1000

Göz yaşını bes ki tökdi her sûHer merhaleden ahıtdı min cû

Bir ebr-i belâ idi güvâhıBârân sirişk ü berk âhı

Bârân ile berki cism ü cândanBir mertebede ki mundan andan

Deryâlara yetse lem‘a-i tâbSahrâlara düşse katra-i âb

Deryâlar olurdı cümle sahrâSahrâlar olurdı cümle deryâ

Feryâd ile doldurup bu deyriFeryâda getürdi vahş ü tayrı

Efgânı yetürdi âsmânaEfgân ile âsmânı câna

Bu Mecnûnun atası vâkıf-ı hâl olduğıdur ve Anı beyâbân-ı mihnetde bulduğıdur

Gencîne-küşâ-yı genc-i güftârOlmış bu edâ ile güher-bâr

K’ol bir niçe bî-karâr ü mahzûnNâ-çâr kılup vedâ‘-ı Mecnûn

Nevmîd dönüp şikeste vü hârKıldılar atasını haberdar

Ol pîr çü vâkıf oldı hâleMecnûn kimi etdi âh ü nâle

Sahrâlara dutdı seyl tek yüzVâdîlere açdı çeşme tek göz

Çoh aradı gezdi her mekânıBulınmadı oğlınun nişânı

Tâ âkıbet ol şikeste-hâliBir gûşede gördi lâubâlî

Düşmiş yere hâk-sâr ü gam-nâkAhvâli harâb ü sînesi çâk

Dönmiş gül-i sürhi zağferânaŞimşâd-ı latîfi hîzrâna

Âyînesini gubâr dutmışJeng-i gam-ı rûzgâr dutmış

Etmiş elifin sitem yüki dâlKılmış kalemin felek gamı nâl

Hem-sohbeti mûr ü hem-demi mârTekye-gehi hâk ü bisteri hâr

Hâr üzre ana delük delük tenAçmış gam evine dürlü revzen

Ol pîr çü gördi sûret-i hâlSûret kimi kaldı bir zaman lâl

Bir lahza anı tehayyür aldıHayret gözi ile bahakaldı

Sonra yaha yırtup etdi feryâdK’ey bülbül-i bûstân-ı bî-dâd

Hâl-i dilüni mana beyân etEsrâr-ı nihânunı ıyân et

Kim aldı elünden ihtiyârunKim eyledi tîre rûzgârun

Bi’llâh nişe bî-karâr olupsenÂşüfte-i rûzgâr olupsen

Ne seyrdesen sana taleb neBu nâle vü zâruna sebeb ne

Deryâda ise sana dür-i kâmSen söyle men eyleyem ser-encâm

Zulmâtda ise şem‘-i maksûdRûşen kıl ü menden iste mevcûd

Mecnûn dedi ey mana veren pendDânâ-yı sühan-ver ü hıred-mend

Kimsen nedürür bu güft ü gûlarBî-fâide bâtıl ârzûlar

Get derdüme sen devâ değülsenBîgânesen âşinâ değülsen

Men beyle kelâma dutmazem gûşLeylî sözi söyle yohsa hâmûş

Dedi menem atan ey belâ-keşMen seng-i nedâmetem sen âteş

Dedi nedür ata yohsa aneLeylî gerek özgedür fesâne

Çün gördi itâatinde ihmâlBildi ki fakîre özgedür hâl

Verdi bu firîb ile tesellîKim dur gedelüm çağırdı Leylî

Leylî bize geldi mihmândurLa‘li talebünde dür-feşândur

Mecnûn ki eşitdi Leylî adınSandı ki felek verür murâdın

Lebbeyk deyüp ayağa durdıOl ka‘be-i maksâda yüz urdı

Pîr ile cevân-ı dil-şikesteGeldi eve dil-figâr ü haste

Başında hevâ-yı vasl-ı LeylîNe ata gamı ne ana meyli

Geh ata nasîhat etdi âğâzGeh anesi oldı pend-perdâz

Bu Mecnûna anası pend verdüğidür ve Bûstân-ı melâmetden hâr-ı nedâmet derdüğidür

K’ey râhat-ı cân ü nûr-ı dîdeFerzend-i yegâne-i güzîde

Şânunda riyâset-i Arab varMîrâs-ı şecâat ü edeb var

Etvâr-ı mülûk dut hemîşeÂyîn-i şecâat eyle pîşe

Ebrû-yı ham ise ger murâdunSüst etme kemân-ı i‘tikâdun

Müjgân-ı siyâhdan götür dilOl nâveng-i cân-sitâna mâil

Olsan nigerân-ı kadd ü kâmetKıl nîze-i hûn-feşâna rağbet

Ger zülf ile görmek istesen hâlGör hey’et-i nokta peyker-i dâl

Gönlün göz ü kaşa olsa meftûnGör dîde-i ayn ü ebru-yı nûn

Sen servsen olmagıl girân-bârÂzâd olagör ne kim giriftâr

Sen la‘lsen olmagıl sebük sengDöndürme güneş görüp revân reng

Etme özüni habâb-mânendBaşunda olan hevâya hursend

Kim yohdurur ol hevâya bünyâdBaşun olur ol hevâda ber-bâd

Ser-germliğ etme şem‘-nisbetSûz-ı gam-ı aşk ile mürüvvet

Gör şem‘i nişe düşer belâyaBaşındakiden geder fenâya

Zevk-ı dil ü dîde kılma âdetSalma mey ü şâhide irâdet

Mahbûb ü mey ile besleyen cânSanma olur ehl-i akl ü îmân

Aklı mı olur müdâm mestünÎmânı olur mı mey-perestün

Şi‘re heves etme kim yamandurYahşi deseler ana yalandur

Hâlâ kılagör kemâl hâsılFevt etme kemâli gezme gâfil

Ey bâg-ı ümîdümün nihâliKılma bizi neng pâymâli

Mahbûb hem istesen kem olmazBiz kim senünüz sana gam olmaz

Vardur bu haşemde min kabîleHer tâife içre min cemîle

Bir bir kılalum kamu sana arzYetsün yerine bize olan farz

Bir serv-i sehî-kad ü semen-berTezvîcüne edelüm mukarrer

Ta‘yîn edelüm sana meh ü sâlSarf eyleyebildüğünce emvâl

Sen dutma hemîn tarîk-ı vahşetKat‘-ı neseb eyleme emânet

Bizden bu nasîhati kabûl etHer lahza yeter bizi melûlet

Uşşâk sefâhetin kılup yâdBu şi‘ri ne hoş demiş bir üstâd

Gazel-i üstâd

Cân verme gam-ı aşka ki aşk âfet-i cândurAşk âfet-i cân olduğı meşhûr-ı cihândur

Sûd isteme sevdâ-yı gam-ı aşkda hergizKim hâsıl-ı sevdâ-yı gam-ı aşk ziyandur

Her ebru-yı ham katlüne bir hancer-i hûn-rîzHer zülf-i siyeh kasduna bir ef‘î yılandur

Yahşi görinür sûreti meh-veşlerün ammâYahşi nazar etdükde ser-encâmı yamandur

Aşk içre azâb olduğın andan bilürem kimHer kimse ki âşıkdur işi âh u figândur

Yâd etme kara gözlülerün merdüm-i çeşminMerdüm deyüp aldanma ki içdükleri kandur

Ger derse Fuzûlî ki güzellerde vefâ varAldanma ki şâir sözi elbette yalandur

Bu Mecnûnun nasîhat kabûl etmedüğidür ve Atasının derdi dermâna yetmedüğidür

Mecnûn ki eşitdi ol hitâbıVerdi bu tarîk ile cevâbı

K’ey rûh-ı revânum ata aneKâm-ı dil ü cânum ata ane

Tahkîk edübem işüm hatâdurHer ne desenüz mana revâdur

Âlûde-i reng-i dûd-ı âhemZüll-i güneh ile rû-siyâhem

Men hem olubem bu işden âgâhAmmâ ne deyem ne söyleyem âh

Yohdur bu işümde ihtiyârumZabtumda inân-ı iktidârum

Akl oldı zaîf ü aşk gâlibHâtır nigerân nigâr câzib

Dutdı ten ü cânumı gam-ı yârGayri’l-mahbûbi leyse fi’d-dâr

Mende dahi nişe menliğ olsunMende meni isteyen ne bulsun

Takdîr çü beyledür ne tedbîrTakdîri eder mi kimse tağyîr

Olsaydı mana neşât rûzîİster mi idüm bu derd ü sûzı

Ger sıhhate kâdir olsa bîmârDerde özin eylemez giriftâr

Elverse gedâya pâdişâlığSanman ki kılur dahi gedâlığ

Fıtratda ne hâlet olsa maksûmRef‘ olmaduğıdur emr-i ma‘lûm

İslâhuma eylemen teemmülKim gül tiken olmaz ü tiken gül

Keyfiyyet-i âb ü cevher-i hâkDemek ola mı kabûl-i idrâk

Su sifleliğinden ayrılur mıOd yandurabilmeyebilür mi

Ol gün ki rahimde kilk-i kudretÎcâduma verdi zîb sûret

Doldurdı hevâ ile dimâğumSevdâ ile bağladı ayağum

Doldı bedenümdeki rek ü pûstBaşdan ayağa mahabbet-i dûst

Mülk eyledi gönlümi belâyaVakf eyledi cânumı cefâya

Yoh mende bu hükmden tehallüfOl mülk ile vakfa bir tasarruf