Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 801-900

Olmışdı gül ile sebze-i terFirûze-fürûz ü la‘l-perver

Bir niçe musâhib-i vefâ-dârMecnûn-ı şikesteni görüp zâr

Her yan dediler ki ey belâ-keşGül çağıdur olmagıl müşevveş

Bu faslda âdemî gerek şâdEndûh ü belâ vü gamdan azâd

Çün ebr değülsen olma giryânÇün seyl değülsen etme efgân

Gül kimi bırahma sîneye çâkSebze kimi etme bisterün hâk

Ancak özüni esîr-i gam kılLutf eyle hırâma gel kerem kıl

Sahrâ dutalum mey içelüm şâdEndûh ile olma beyle mu‘tâd

Ey gonca-dehân ü serv-kâmetGül oyna zamânı kıl ferâgat

Pâkize vücûda hayfdur gamBeyle dahi kalmaya bu âlem

Şâyed açıla gül-i murâdunMuhkem kıl esâs-ı i‘tikâdun

Seyr üzre bu nevbahâr faslıŞâyed bulına nigâr vaslı

Mecnûn-ı hazîn ayağa durdıSahrâlara seyr içün yüz urdı

Giryân giryân kılurdı seyrânHayrân hayrân gezerdi her yan

Geh sezbeye arz-ı râz ederdiGeh lâleye min niyâz ederdi

Çeşmine sürerdi lâle dâğınÂşık sağınup öpüp ayağın

Nergis gözine nigâh ederdiYârı gözin anup âh ederdi

Söylerdi benefşeye gam-ı dilKim söyleye olsa yâra vâsıl

Bülbüllere şerh ederdi hâlinKumrîlere mihnet ü melâlin

Her turfe çiçek görüp çeküp âhMenzil menzil gezerdi nâgâh

Bir menzile düşdi reh-güzârıKim seyrde idi anda yârı

Bir niçe perî-ruh ile hem-demMecnûn-ı şikesteden mukaddem

Leylî güzer etmiş ol fezâyaSalmış gül ü lâle üzre sâye

Bir sebzeye sebz har-geh urmışMeh sahn-ı felekde hâle kurmış

Gonca kimi ol latîf har-gâhGül berki kimi içinde ol mâh

Mecnûna mukâbil oldı LeylîBahr-ı gama yetdi derd seyli

Leylî deme şem‘-i meclis-efrûzMecnûn deme âteş-i ciger-sûz

Leylî deme cennet içre bir hûrMecnûn deme zulmet içre bir nûr

Leylî deme evc–i hüsne bir mâhMecnûn deme mülk-i aşka bir şâh

Leylî deme bir yegâne-i dehrMecnûn deme bir fesâne-i şehr

Leylî çemen-i belâ nihâliMecnûn felek-i vefâ hilâli

Leylî meh-i âsmân-ı haşmetMecnûn şeh-i kişver-i melâmet

Leylî saf-ı ehl-i hüsn emîriMecnûn ser-i kûy-ı gam fakîri

Leylî işi işve vü kirişmeMecnûn gözi yaşı çeşme çeşme

Leylî vü neşât-ı hüsn kâmıMecnûn ü belâ-yı aşk dâmı

Leylî vü letâfet-i dil-ârâyMecnûn ü melâmet-i gam-efzây

Leylîde kemâl-i hüsn ile zevkMecnûnda cemâl-i Leylîye şevk

Leylî sadef-i hayâya bir dürMecnûna anunla min tefâhür

Leylîde visâl-i dûst meyliMecnûnda hem ârzû-yı Leylî

Ol iki sehî-kad ü semen-berBirbirine oldılar berâber

Fûlâda sataşdı seng-i hâreOd düşdi karâr ü ihtiyâra

Bir sâza düzildi ol iki târGerm oldı revâc-ı nâle-i zâr

Ol bahtı muna neşât buldıBu gördi anı mukayyed oldı

Mecnûnda karâr dutmayup hûşDeryâ-yı tehayyür eyledi cûş

Bir dem bahabilmedi ol ayaDüşdi yüzi üzre misl-i sâye

Leylî hem itürdı ihtiyârınBir dem görebilmedi nigârın

Hayrânlığı ol makâma yetdiKim düşdi ayakdan ussı getdi

Gül suyu sepüp revân yüzineLeylîni getürdiler özine

Her yan dediler ana ki ey mâhNâgeh olur atan anan âgâh

Kim gayr ile âşinâ olupsenBir dilbere mübtelâ olupsen

Vermez bu reviş netîce-i hûbŞâyeste değül sana bu üslûb

Yahşi nazar eylesen yamandurHem bize vü hem sana ziyandur

Andan götürüp bisât ü har-gâhOl mâh-likânı hâh ü nâ-hâh

Öz bürcine kıldılar revâneTâ olmaya vâkıf ata ane

Söz demediler bu mâcerâdanNe gencden ü ne ejderhâdan

Mecnûnı hem etdi çeşm-i hûn-bârSular saçuben yüzine bîdâr

Gördi ki nigârdan nişan yohBir cism-i füsürde var cân yoh

Dîvâne kalup perî gedüpdürSalup anı dil beri gedüpdür

Çâk eyledi câme kıldı nâleHâli bedel oldı özge hâle

Terk etdi libâs-ı lâle-gûnıRaht oldı tenine eşk-i hûnı

Ger mâtem içün misâl-i hâmeSarmışdı başa siyeh imâme

Çizgindi başına dûd-ı âhıYandurdı imâme-i siyâhı

İkrâh ile çıhdı pîrehendenÂr etdi şehîd-i gam kefenden

Na‘leyni bırahdı ol belâ-cûKim âşıka pây-benddür bu

Hem-demlere özr kıldı âğâzK’ey bir niçe hem-nişîn ü hem-râz

Seylâb-ı hücûm-ı aşk yetdiMen şîfte-hâli garka etdi

Olman men-i haste ile hem-demTâ batmayasuz bu suya siz hem

Men reng-i melâmete boyandumSevdâ-zedeliğ odına yandum

Elbette bir od ki düşdi cânaÂhir dutuşup çeker zebâne

Düşvâr belâmı sehl sanmanSiz dahi menüm oduma yanman

Menden size düşmesün bir ahkerÇün değmedi hayr değmesün şer

Sevdâ siyeh etdi rûzgârumAşk aldı inân-ı ihtiyârum

Men bir kuşem uçdum âşiyandanMen handan ü meyl-i hâne handan

Kılman mana ev hikâyetin çohDahi menüm anda varmağum yoh

Sizden sorar olsa ata hâlümKeyfiyyet-i mihnet ü melâlüm

Söylen ki fenâya verdi rahtınEyyâm siyâh kıldı bahtın

Ey pîr-i şikeste-hâl ü nâ-şâdTanrı’yçün elümden eyleme dâd

Deme ki nedür bu mâcerâlarSenden mana yetdi bu belâlar

Men bilmez idüm gam-ı cihânıTeşvîş-i zemîn ü âsmânı

Âsûde serâçe-i ademdeNe gussada idüm ü ne gamda

Bilmezliğ ile hem-râz idi hâlümNe hüsn ü ne aşk idi hayâlüm

Sen vâsıta-i vücûdum oldunSen mâni‘-i feyz-i cûdum oldun

Umdun ki menümle olasen şâdDerdâ ki ümîdün oldı ber-bâd

Men yoh olubem sen imdi var olÖzge halefe ümîd-vâr ol

Ma‘zûr dut ey azîz ma‘zûrMen kasd ile senden olmadum dûr

Çoh sıdk ile eyledüm ana azmKim devlet-i vasluna yetem cezm

Su saldı yoluna eşk-i hasretDâmânumı dutdı hâr-ı mihnet

Tahrîr kılup münâsib-i hâlBu şi‘ri hem etdi ana irsâl

Bu gazel Mecnûn dilindendür

Fesâd-ı aşkı tâ gördüm salâh-ı akldan dûremMeni rüsvâ görüp ayb etme ey nâsih ki ma‘zûrem

Eğer çâk-i girîbân eylesem men‘eylemen çün menMetâ‘-ı nengden ârî libâs-ı ârdan ûrem

Men ü sahrâ-yi vahşet menzil etmen âfiyet küncinEsir-i dâm-ı zulmet olmazem çün tâlib-i nûrem

Temerrüd akl fermânından etsem dûstlar bi’llâhMeni re’yümle sanman aşk sultânına me’mûrem

Mana kim ta‘ne eyler kim nasîhat ehl-i âlemdenHoşem kim i‘tibar-ı aşk ile her dilde mezkûrem

Belâ-yı aşk u derd-i dûst terkin kılmazem zâhidNe muştâk-ı behiştem sen kimi ne tâlib-i hûrem

Hayâl-i çîn-i zülf ü tâk-ı ebrûsiyle zevküm görSanasen haşmet ile Kisrîyem kadr ile Fağfûrem

Garaz bir ad imiş âlemde men hem eyledüm bir adBi-hamdi’llâh Fuzûlî rind ü rüsvâlıkda meşhûrem

Bu Mecnûnun cünûnunun sıfatıdur ve Vâdî-i aşk sevdâsının keyfiyyetidür

Ol şîve-i aşk içinde mâhirKıldukta vasiyyetini âhir

Kıldı gözedüp tarîk-i vahşetEshâbdan inkıtâ‘-ı ülfet

Sahrâya düşüp güneş misâliTenhâ yürür oldı lâübâlî

Her daşa ki yetdi tökdi yaşınLa‘l eyledi kûh ü deşt daşın

Şiirde geçen sözlük kelimeleri