Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 701-800

Bî-hûdedür ol kamu fesâneKim âşıkdur fülan fülâna

Çün vâkıa şek mahalli oldıOl vâkıadan teselli oldı

Leylî hem oturdı evde nâ-çârDöndi sadefine dürr-i şeh-vâr

Bir bürcde sâbit oldı ahterMahbûs-i hizâne oldı gevher

La‘l oldı esîr-i sîne-i sengHabs oldı gül-âba şîşe-i teng

Gamdan tebeh oldı rûzgârıNevmîd dil-i ümîd-vârı

Âh eyler idi velî ne hâsılOl yel açamazdı gonca-i dil

Göz yaşı tökerdi lîk ne sûdBitmezdi anunla nahl-i maksûd

Zülfi kimi pîç ü tâba düşdiHayrân kalup ıztırâba düşdi

Ağzı kimi hulkın etdi gam darÇeşmi kimi cismi oldı bî-mâr

Ne derdini sahlasa karârıNe şerh-i gam etse gam-güsârı

Fânûs-ı hayâle girdi ol şem‘Gönlini kılup hayâl ile cem‘

Her dem çeküp ol gam içre min âhSabr etdi zarûret ile ol mâh

Derd ile düzüp terâne-i gamBu bir gazeli ohurdı her dem

Bu gazel Leylî dilindendür

Felek ayırdı meni cevr ile cânânumdanHazer etmez mi aceb nâle vü efgânumdan

Oda yandurmasa bir şu‘le ile nüh feleğiNe biter âteş-i âh-ı dil-i sûzânumdan

Gam-ı pinhân meni öldürdi bu hem bir gam kimGül-ruhum olmadı âgeh gam-ı pinhânumdan

Âh idi hem-nefesüm âh ki ol hem âhirÇıhdı ikrâh kılup külbe-i ahzânumdan

Men ne hâcet ki kılam dâğ-ı nihânum şerhinÂkıbet zâhir olur çâk-i girîbânumdan

Hak bilür yâr değül cân ü dilümden gâibN’ola ger gâib ise dîde-i giryânumdan

Cân eğer çıhsa tenümden eser-i mihri ileEser-i mihri sağınman ki çıhar cânumdan

Lutf edüpsen meğer ey bâd bu günden beyleVeresen bir haber ol serv-i hırâmânumdan

Ey Fuzûlî gam-ı hecr ile perîşândur hâlKimse âgâh değül hâl-i perîşânumdan

Tamâmî-i sühan

Sâkî getür ol mey-i mugânıKim unudalum gam-ı cihânı

Rahm eyle ki kasd-ı cân eder gamBağrum sitem ile kan eder gam

Kıl aklumı bâde ile zâilÇerhün siteminden eyle gâfil

Feryâd ki çerh bî-vefâdurDâim işi cevr ile cefâdur

Bir âdet ile medârı yohdurDevrânınun i‘tibârı yohdur

Ger hem-nefes etse iki yârıBir yere getürse iki zârı

Elbette sebep salup arayaAnları esîr eder belâya

Bi’llâh ne yamandur âşinâlığÇün vâki‘ olur yine cüdâlığ

Gül-zâr-ı kelâm bağ-bânıBeyle bezemiş bu bûstânı

Kim serv-i riyâz-ı mihnet ü derdSevdâ-zede Kays-i derd-perverd

Her subh gederdi mektebe şâdMektebde olurdı gamdan âzâd

Meşk-i hat-ı hüsn-i yâr ederdiDef‘-i gam-ı rûzgâr ederdi

Zevk ile dutup tarîk-ı sâbıkÂdet üzerine subh-ı sâdık

Geldi yine mektebe ferah-nâkTâ kim kıla zevk-ı vaslı idrâk

Gördi ki behişte hûr gelmezGün çıhdı henüz nûr gelmez

Hurşîdsüz oldı rûz tâ şebOldı başına karanu mekteb

Bildi ki sipihr-i şu‘bede-bâzBir şu‘bede eyleyüpdür âğâz

Elbette cefâ-yı ta‘n-ı ağyârOl gün yolına bırahdı bir hâr

Nevmîd olup etdi nâle bünyâdDedi nedür ey felek bu bî-dâd

N’etdüm sana kasd-ı cânum etdünKat‘-ı reh-i dil-sitânum etdün

Kesdün taleb-i garazda râhumBildür mana kim nedür günâhum

Evvel meni eyledün mükerremVasl-ı sanem ile şâd ü hurrem

Döndün yine beyle cevr edersenOl devre nakîz devr edersen

Vehm eylemedün mi kim çeküp âhSûz-ı ciğer ile bir seher-gâh

Yanduram oda tokuz revâkunSûzın sana bildürem firâkun

Tedbîr kıl ey muallim-i pîrEt sihr ile ol perîni teshîr

Ancak mana sanma yetdi bu gamKim yetdi mana yeten sana hem

Düş ey elif istikâmetündenŞerm eyle bu kadd ü kâmetünden

Kaddi hevesiyle dem urursenOl getdi aceb ki sen durursen

Ey nûn çü nihândur ebrû-yi yârSen dahi nazarda durma zinhâr

Ey mîm çü ağzı oldı gâibOldı sana hem adem münâsib

Olsan nola ey devât dil-tengÂyîne-i hâtırun dutup jeng

Ol turra-i müşg-bûdan ayruHicrân kara bağrun eylemiş su

Ey hâme sirişk-bâr olupsenSer-geşte vü bî-karâr olupsen

Gûya bu gün etmemiş müyesserDevrân sana dest-bûs-i dilber

Ey levh hatınun eyle yâdınKıl sînede nakş gam sevâdın

Bir niçe gün ol esîr-i hicrânMektebde gezüp kılurdı efgân

Her rûz figânı ile tâ şebTa‘zîb çekerdi ehl-i mekteb

Şeb hem kıluben figân ü zârıEylerdi muhâtab ol nigârı

K’ey göz nûrı gönül sürûrıSensüz gözümün yoh oldı nûrı

Evvel ne idi bu âşinâlığÂhir nişe eyledün cüdâlığ

Evvel nişe eyledün meni mestİzhâr-ı mahabbet ile pâ-best

Âhir ne içün humâra saldunBu mihnet-i intizâra saldun

Saldun dil-i zâra nâr-ı fürkatKıldun gözümi pür-âb-ı hasret

Gönlüm odı kıldı yana yanaÂheng şafak tek âsmâna

Yaşum suyı oldı vara varaBir bahr ki yoh ana kenâre

Men istemezem bu günde hem-demYanumdan ilet hayâlüni hem

Olmaya düşüp hayâlün ey mehOda yana suya bata nâgeh

Ser-mest-i şarâb-ı iştiyâkemMedhûş-i tehayyür-i firâkem

Koyma gamunı menümle hem-râhFâş eylerem anı halka nâgâh

Ser-mestde ihtiyâr olmazMedhûşda i‘tibâr olmaz

Cân oldı gamun gelende ber-bâdTeşvîş-i fenâdan oldum âzâd

Gösterdi mana gamun mezâkıAyş-ı ebedî neşât-ı bâkî

Ger gelse ecel menüm nem alaCân hod yohdur meğer gam ala

Şem‘-i şeb-i mihnet ü belâyemÂşüfte-i cünbiş-i hevâyem

Sûz-ı dil ile tökülse yaşumTîğ-i gam ile kesilse başum

Cândan çıharıp hevâ-yı aşkıTerk eylemezem belâ-yı aşkı

Bu günleri kim gam içre zâremHicrân elemiyle bî-karârem

Ger nâme-i ömre kilk-i takdîrGündür deyüben kılursa tahrîr

Eyler meni ol hisâb mağbûnKim sûret-i hâldür diğer-gûn

Gün şartı deyerler âftâbıBi’llâh ki bu nüktedür hisâbî

Her gün ki görünmez âftâbumMen gün demezem budur hisâbum

Yoh kimse bu derd-i dilden âgâhBu derd-i dil ile neyleyem âh

Derdüm söze geldüğince artarOddur yel ile zebâne dartar

Eyyâm-ı visâli eyleyüp yâdOl haste bu şi‘ri etdi bünyâd

Bu gazel Mecnûn dilindendür

Ey hoş ol günler ki men hem-râz idüm cânân ileNi‘met-i vaslın görüp nâzın çekerdüm cân ile

Görmemişdi gülşen-i ayşum hazân-ı tefrikaOlmamışdı tîre eyyâmum şeb-i hicrân ile

Meh-veşümden dûstlar devrân cüdâ ister meniDüşmenümdür hîç bilmen n’etmişem devrân ile

Yetse ger âşıklarun eflâke efgânı ne sûdYetmek olmaz mâh-veşler vaslına efgân ile

Yaşurup sahlardum elden dâğ-ı hicrânın eğerEtmek olsaydı müdârâ dîde-i giryân ile

Zevkden dîbâce bağlandı kitâb-ı ömrümeKoymadı devrân geçe evkâtum ol unvân ile

Ey Fuzûlî ahter-i bahtum müsâid olmadıKim olam bir dem mukârin ol meh-i tâbân ile

Söz muhtasar ol esîr-i sevdâBir nev‘ ile oldı halka rüsvâ

Kim Kays iken adı oldı MecnûnAhvâlini etdi gam diğer-gûn

Bu Leylîye Mecnûn güzerde mukâbil olduğıdur ve Gün mukâbelesinde hilâl-i mihri bedr-i kâmil olduğıdur

Bir gün ki bahâr-ı âlem-efrûzVermişdi cihâna feyz-i nevrûz

Salmışdı nikâb çehreden gülÇekmişdi sürûd-ı nâle bülbül

Şeb-nem mey-i nâbı ile lâleDoldurmış idi kızıl piyâle

Şiirde geçen sözlük kelimeleri