Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 601-700

Eylerler idi hat-ı vefâ meşkArtardı demâdem anlara aşk

Leylîde ohumak ıztırâbıOlsa ruh-i Kays idi kitâbı

Meşk etmeğe Kays alsa her hatLeylî kaşı idi ana ser-hat

Hat üzre kılurdı ol güzellerMin nâz ile bahsler cedeller

Ammâ ne cedel kemâl-i ülfetNe bahs nihâyet-i mahabbet

Çün bir niçe müddet ol iki pâkEvkât geçürdiler tarab-nâk

Aşk olduğu yerde mahfî olmazAşk içre olan karâr bulmaz

Aşk âteşine budur alâmetKim baş çeke şu‘le-i melâmet

Hüsn âfet-i aşk olup demâdemGeldükçe irâdet oldı muhkem

Bir gâyete yetdi neş’e-i hâlKim oldı havâs-ı akl pâ-mâl

Kalmadı zebâna tâb-i güftârKim eyleyeler mahabbet izhâr

Keyfiyyet-i hâl kılmağa fâşGelmişdi tekellüme göz ü kaş

Eylerdi göziyle bu hitâbıKaşiyle verürdi ol cevâbı

Kaş ü göz ilen olan tekellümHem kılmadı def‘-i zann-ı merdüm

Merdümden edem deme kenâreMerdüm göz içindedür ne çâre

Hem-râz iken ol iki vefâ-dârDem-sâz iken ol iki ciger-hâr

Ref‘ oldı hicâb-ı şâhid-i râzAşk oldı melâmet ile dem-sâz

Âşıklara gizlü kalmadı hâlMa‘lûm oldı cemî‘-i ahvâl

Gerd âyîne-i neşâta düşdiMin-ba‘d iş ihtiyâta düşdi

Söyleşmeğe ol iki yegâneKalmadı sebep meğer behâne

Tâ olmaya râz âşikârâDevrân ile kıldılar müdârâ

Bir nev‘-i behâne ile her demGönlini kılurdu Kays hurrem

Kasden unudurdı dersin ol zârLeylîye der idi ey vefâ-dâr

Hıfz-ı sebak etdi bağrumı hûnMenden bilürem bilürsen efzûn

Men bilmedüğüm mana ohutgılDersüm ohuyam kulağ dutgıl

Çün levhler üzre hat yazardıAmden hatını galat yazardı

Ya‘nî ki hatâ tevehhüm edeOl gül açılup tebessüm ede

Güftâra gele ki bu galatdurTerk et ki hilâf- ı resm-i hatdur

Ola sebeb-i tekellüm-i yârFehm etmeye müddeânı ağyâr

Etfâl kılanda devr bünyâdVarı bile eyleyende feryâd

Ol yârına arz-ı hâl ederdiÖzge devrin hayâl ederdi

Kılmazlar idi sözini ma‘lûmBilmezler idi sözine mefhûm

Mektebden olan zamanlar âzâdVasl içün ederdi hîle bünyâd

Kasd ile nihân edüp kitâbınHadden aşururdı ıztırâbın

Leylî yolını dutup dururdıSen gördün ola deyüp sorurdı

Ya‘nî bu behâne ile bir demYârın göre ola şâd ü hurrem

İlm-i hata ömrin eyleyüp sarfMeşk etmiş idi hemîn iki harf

Bir safhada lâm ü yâ mükerrerYazardı anı kılurdı ezber

Kim bu iki harfdür murâdumRûşen bular iledür sevâdum

Bu Leylîye anası itâb etdüğidür ve Bahâr-ı vasla hazân yetdüğidür

Çün mekr ile Kays-i bî-ser-encâmBir niçe zaman geçürdi eyyâm

Tedbîr ile aşk zevk vermezTedbîr diyâr-ı aşka girmez

Aşk ile riyâ değül muvâfıkRüsvây gerek hemîşe âşık

Dilden dile düşdi bu fesâneFâş oldı bu mâcerâ cihâna

Kim kays oluben esîr-i LeylîLeylî dahi salmış ana meyli

Tedrîc-i mesâvî ile nâgâhLeylînün anası oldı âgâh

Odlara dutuşdı yasa batdıOl gonca-dehâna dil uzatdı

K’ey şûh nedür bu güft ü gûlarKılmak sana ta‘ne ayb-cûlar

Niçün özüne ziyân edersenYahşi adunı yaman edersen

Niçün sana ta‘ne ede bed-gûNâmûsa taalluk iş midür bu

Nâzük beden ile berg-i gülsenAmmâ ne deyem igen yöğülsen

Lâle kimi sende lutf çohdurAmmâ ne deyem yüzün açuhdur

Temkîni cünûna kılma tebdîlKızsen ucuz olma kadrüni bil

Her sûrete aks kimi bahmaHer gördüğüne su kimi ahma

Mey gerçi safâ verür dimâğaAhduğı içün düşer ayağa

Gözgü kimi katı yüzlü olmaNergis kimi hîre gözlü olma

Gözden gerek olasen nihan senTâ demek ola sana ki cânsen

Sen şem‘sen uymagıl hevâyaKim şem‘i hevâ verür fenâya

Lu‘bet kimi özüni bezetmeRevzen kimi kûçeler gözetme

Sâgar kimi gezmeği harâm etNağme kimi perdede makâm et

Sâye kimi her yere yüz urmaHiç kimse ile oturma durma

Sen sadesen özge ehl-i nîrengCehd eyle verilmesün sana reng

Derler seni aşka mübtelâsenBîgâneler ile âşinâsen

Sen handan ü aşk zevki handanSen handan ü dûst şevki handan

Oğlan aceb olmaz olsa âşıkÂşıklığ işi kıza ne lâyık

Ey iki gözüm yaman olur ârNâmûsumuzı itürme zinhâr

Biz âlem içinde nîk-nâmuzMa‘rûf-ı tamâm-ı hâs u âmuz

Ne neng ile dahi edelüm lâfBiz demeyelüm sen eyle insaf

Dut kim sana kızmazem ben zârMenden ulu bir müdebbirün var

N’eylersen eğer atan eşitseKahr ile sana siyâset etse

Min-ba‘d gel eyle terk-i mektebBil mektebüni hemîn ced ü eb

Etme kalem ile meşkden yâdSûzen dut ü nakş eyle bünyâd

Etfâlden eyle kat‘-ı ülfetHem-râz yeter yanunda lu‘bet

Büt kimi bir evde eyle menzilOlma dahi her yanaya mâil

Ankâ kimi uzlet eyle pîşeEyle reviş eyle kim hemîşe

Gerçi adun ola dilde mezkûrGörmek seni ola gayr-i makdûr

Hoş ol ki kızı hemîşe gizlerHod gizlü gerek hemîşe kızlar

Bu inkâr ile Leylî anasına cevâb verdüğidür ve Fezâ-yı işretden çıhup serây-ı üsrete girdüğidür

Leylî bu itâbı çün eşitdiÖz gönlinde mukarrer etdi

Kim şu‘bede-i sipihr-i zâlimTarh eyledi nakş-ı nâ-mülâyim

Eyyâm-ı visâle yetdi hicrânVakt oldı ciğerler ola büryân

Ammâ ne desün ne çâre kılsunTedbîr ne olduğın ne bilsün

Naçâr dutup tarîk-i inkârÂsâr-ı tecâhül etdi izhâr

Gül-zâr-ı itâba âb verdiGiryân giryân cevâb verdi

K’ey mûnis-i rûzgârum aneDürc-i dür-i şâh-vârum ane

Sözler dersen ki bilmezem menMazmûnını fehm kılmazam men

Dersen ma‘şûk u aşk u âşıkMen sâde-zamîr tıfl-ı sâdık

Bilmem nedür ol hadîse mazmûnSöyle nişe olmayam diğer-gûn

Aşkun kılmazdı kimse yâdınHa senden eşitdüm imdi adın

Bi’llâh nedür ane aşka mefhûmBu sırr-ı nihânı eyle ma‘lûm

Hâdî-i reh-i murâdum olgılBu şîvede üstâdum olgıl

Men mektebe re’yüm ile getmenBir şugl hilâf-ı re’yün etmen

Hem sen dersen ki mektebe varHem dersen sen ki getme zinhâr

Hansı söze i‘tikâdum olsunSana nişe i‘timâdum olsun

Men hem değülem bu zecre kâilKim her dem olup çerâğ-ı mahfil

Nâ-cinsler ile hem-dem olamBir yerde mukayyed-i gam olam

Her dîdeden ede ede perhîzEvkât geçe küdûret-âmîz

Peyveste muallim eyleyüp cevrGâhi sebak ohuda gehî devr

Bi’llâh mana hem bu idi maksûdMektebden olur mı tıfl hoşnûd

Ayruk bu sözi mükerrer etmeLutf eyle meni mükedder etme

Çün ane eşitdi ol cevâbıTerk etdi şikâyet ü itâbı

Şeksüz ana rûşen oldı k’ol mehÂşıklığından değüldür âgeh

Şiirde geçen sözlük kelimeleri