Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 501-600

Maksad şem‘i münevver oldıSandûk-ı emel dür ile doldı

Tedrîc ile kıldı kilk-i takdîrNakş-ı garazı rahimde tasvîr

Ber verdi nihâl-i bâğ-ı maksûdAçıldı gül-i hadîka-i cûd

Çün va‘de erişdi doğdı bir ayHurşîd ruhıyla âlem-ârây

Şâd oldılar andan ata aneŞükrâne verildi çoh hizâne

El kıssa ademden oldı peydâBir tıfl-ı müzekker ü müzekkâ

Hurşîd kimi kemâle kâbilİsâ kimi tıfllıkda kâmil

Ol dem ki bu hâk-dâna düşdiHâlini bilüp figâna düşdi

Âhir günine evvel eyleyüp yâdAhıtdı sirişk kıldı feryâd

Ya‘nî ki vücûd dâm-ı gamdurÂzâdelerün yeri ademdür

Her kim ki esîr olur bu dâmaSabr etse gerek gam-ı müdâma

Olmışdı zebân-ı hâli gûyâSöylerdi ki ey cefâcı dünyâ

Bildüm gamunı senün ki çohdurGam çekmeğe bir harîf yohdur

Geldüm ki olam gamun harîfiGel tecribe kıl men-i zaîfi

Her handa gam olsa kılma ihmâlCem‘ eyle dil-i hazînüme sal

Hem ver mana gam yemek kemâliHem âlemi gamdan eyle hâlî

Peyveste meni esîr-i gam kılKem kılma nasîbümi kerem kıl

Zevk ile geçürme rûzgârumFânî olana yoh i‘tibârum

Ey aşk garîb-i âlem oldumÂvâre-i vâdî-i gam oldum

Tedbîr-i gam etmek olmaz oldıGeldüm gerü getmek olmaz oldı

Senden dilerem meded ki dâimTemkînüm ola senünle kâim

Bir bezmde kim şarâbı kandurSâkî cellâd-ı bî-emândur

Bir mey mana sun ki mest ü medhûşDâim özümi kılam ferâmûş

Ne geldüğümi bilem cihânaNe anı ki nişedür zemâne

Âlem gözüme görünmeye hîçBu riştede bulmayam ham u pîç

Dâye anı pâk kıldı kandanKaldurdı bu tîre hâk-dandan

Guslin verüp âb-ı çeşm-i terdenSüt yerine verdi kan ciğerden

Akvâm u kabâili olup şâdOl nev-rese Kays koydılar ad

Cân ile kılurdı dâye i‘zâzEsbâb-ı kemâl-i terbiyet sâz

Lâkin o edüp hemîşe nâleHoşnûd değüldi hîç hâle

A‘zâsın edüp eliyle efgârEylerdi müdâm nâle-i zâr

Süt içse sanurdı kim içer kanEmcek görünürdi ana peykân

Yoh idi firîb ile karârıYanında firîbün i‘tibârı

Bir gün anı gezdürürdi dâyeDerdini yetürmeğe devâya

Bir evde meğer ki bir perî-veşOl tıflı görüp besî müşevveş

Rahm etdi eline aldı bir demTıfl anı görünce oldı hurrem

Hüsnine bahup karâr dutdıFeryâd ü figânını unutdı

Oldukça elinde oldı handânDüşdükde elinden etdi efgân

Mâhiyyetini çü dâye bildiOl mâhı ana enîs kıldı

Oldı bu dahi anunla mu‘tâdNe dâye ne ane eyledi yâd

Zâtında çü var idi mahabbetMahbûb görünce dutdı ülfet

Aşk idi ki oldı hüsne mâilHüsni ne bilürdi tıfl-ı gâfil

Ma‘lûm idi ehl-i hâle ol hâlKim nüsha-i aşkdur bu timsâl

Elbette bu tıflı zâr eder aşkÂşüfte-i rûzgâr eder aşk

Elbette kılur bu subh te’sîrHurşîd çıhup olur cihân-gîr

Çün terbiyeti edip o dâyeVerdi eser-i tamâm ol aya

Gün günden edüp kemâl hâsılOl mâh-ı nev oldı bedr-i kâmil

Geldükçe mey-i vefâdan eyyâmHer devrede sundı ana bir câm

Tâ kıldı anı tamâm ser-mestTedrîc ile dâm-ı aşka pâ-best

Çün sür’at ile dönüp zemâneOn yaşına yetdi ol yegâne

Babasına muktezâ-yı âdetFarz oldı ki anı ede sünnet

Cem‘ etdi ehâlî-i diyârıHer sâhib-i izz ü i‘tibârı

Bezl eyledi ol kadar zer ü sîmKim yetdi kıyâsa fakrdan bîm

Halk anda görende kesret-i mâlBîm oldı ki mün‘akis ola hâl

Ol sâf-zamîr ü pâk-meşrebBir bezm-geh eyledi müretteb

Kim görmedi anı çeşm-i sâgarCemşîdden özgeye müyesser

İtmâma yetüp tarîk-i sünnetTa’lîm-i ulûma yetdi nevbet

Esbâb ana eyleyüp mürettepVerdiler anunla zîb-i mektep

Bu bünyâd-ı binâ-yı belâdur ve Mukaddime-i elem-i ibtilâdur

Mektebde anunla oldı hem-demBir niçe melek-misâl kız hem

Bir saf kız oturdı bir saf oğlanCem‘ oldı behişte hûr ü gılmân

Oğlanlara kızlar olsalar yârAşka bulunur revâc-ı bâzâr

Kız nergis-i mest edüp füsûn-sâzOğlana satanda işve vü nâz

Oğlan niçe sabr pîşe kılsunVe sabrı hem olsa nişe kılsun

Ol kızlar içinde bir perî-zâdKays ile mahabbet etdi bünyâd

Bir turfe sanem ki akl-ı kâmilGördükde anı olurdı zâil

Zülfeyn-i müselseli girih-gîrCân boynına bir belâlu zencîr

Ebrû-yı hamı belâ-yı uşşâkHem cüft letâfet içre hem tâk

Her kirpüği bir hadeng-i hun-rîzPeykân-ı hadengi gamze-i tîz

Deryâ-yı belâ cebîn-i pâkiÇîn cünbişi mevc-i sehm-nâki

Çeşm-i siyehine sürmeden ârHindûsına sürme hem giriftâr

Ruhsârına reng-i gâzeden nengHergiz ana gâze vermemiş reng

Göz merdümeğinden olsa hâlîGöz merdümeği olurdı hâlî

La‘l ü düri gösterürdi her demEvrâk-ı gül içre ıkd-i şeb-nem

Ebvâb-ı tekellüm etse meftûhEmvâta verürdi müjde-i rûh

Şimşâd-ı latîfine mürekkebSîb-i zenah u türünc-i gabgab

Endâmı latîfe-i ilâhîDeryâ-yı letâfet içre mâhî

Şehbâz bahışlu âhu gözlüŞîrîn hareketlü şehd sözlü

Râh u revişi müdâm gamzeBaşdan ayağa tamâm gamze

Ayruhsıca-şekl ü hoşça-peykerYahşice sanem güzelce dilber

Âlem ser-i mûyınun tufeyliMahbûbe-i âlem adı Leylî

Kays anı görüp helâki oldıMin şevk ile derd-nâki oldı

Ol nâdire hem ki Kaysi gördüMin zevk bulup özin itürdi

Gördi ki bir âfet-i zemâneMisli dahi gelmemiş cihâna

Bu sıfat-ı Mecnûndur ve İbtidâ-yı mihnet-i füzûndur

Bir dilber-i serv-kadd ü gül-rûyServ-i hoş u gül-ruh u semen-bûy

Şîrîn lebi menşe’-i letâfetRa‘nâ kadi durduğiyle âfet

Evsâf-ı letâfetinde söz çohEltâf-ı melâhatinde söz yoh

Şehlâ gözi nergis-pür-efsûnZîbâ kaşı nergis üzreki nûn

Hüsni güli lâle-i şafak-fâmZülfi hamı lâle üzreki lâm

Ağzı sıfatı hod etmek olmazEsrâr-ı nihâna yetmek olmaz

Zülfi sözi zikr-i halka-i râzLa‘l-i lebi âb-ı çeşme-i nâz

Devr-i meh-i rûyi çeşme-i nûrHâk-i kef-i pâyı sürme-i hûr

Bir gâyet ile şemâili hûbKim Leylî olanda ana matlûb

Bir gözgüye ger açup göziniGözgüde göreydi öz yüzini

Öz ârızına olurdı meyliKılmazdı hevâ-yı hüsn-i Leylî

Ol iki semen-ber ü sehî-kadBir birine oldılar mukayyed

Bir câmdan içdiler mey-i zevkOl iki harâb-ı bâde-i şevk

Girdâb-ı belâya oldılar garkKalmadı aralarında bir fark

Evzâ-ı muhâlif oldı yek-sânGûyâ iki tende idi bir cân

Her kim sorar olsa Kaysa bir râzLeylîden ana gelürdi âvâz

Kim Leylîye kılsa bir hitâbıKays idi ana veren cevâbı

Şiirde geçen sözlük kelimeleri