Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 301-400

Sâkî meded et ki derd-mendemGam silsilesine pây-bendem

Gam def‘ine câm-ı mey devâdurTedbîr-i gam eylemek revâdur

Senden ne inâyet olsa vâki‘Fikr etme ki menden ola zâyi‘

Men bir sadefem sen ebr-i nîsânVer katra vü al dürr-i galtân

Sensen hurşîd ü men siyeh hâkVer âteş ü al cevher-i pâk

Rahm et et ki garîb ü hâk-sâremBî-mûnis ü yâr u gam-güsârem

Ol bir niçe hem-dem-i muvâfıkYa‘nî şuarâ-yı devr-i sâbık

Tedrîc ile geldiler cihânaTa‘zîm ile oldılar revâne

Devrân oları muazzam etdiHer devr birin mükerrem etdi

Her birine hâmî oldı bir şâhZevk-ı sühaninden oldı âgâh

Türk ü Arab ü Acemde eyyâmHer şâire vermiş idi bir kâm

Şâd etmiş idi Ebî NuvâsıHârûn Halife’nün atâsı

Bulmışdı safâ-yı dil NizâmîŞirvan Şâh’a düşüp girâmî

Olmışdı Nevâyî-i sühan-dânManzûr-ı şehenşeh-i Horâsân

Söz gevherine nazar salanlarGencîne verüp güher alanlar

Çün kalmadı kalmadı fesâhatErbâb-ı fesâhat içre râhat

Ol tâife çekdi hırkaya başHâletlerin etmez oldılar fâş

Tâ olmaya resm-i şi‘r mefkûdEbvâb-ı fünûn-ı nazm mesdûd

Lâzım mana oldı hıfz-ı kânûnZabt-ı nesak-ı kelâm-ı mevzûn

Nâçâr dutup tarîk-i nâmûsRâhatdan olup müdâm me’yûs

Ahdi söze üstüvâr kıldumEş‘âr demek şiâr kıldum

Çün halka hilâf-ı müddeâyemAnlar zu‘mınca süst-râyem

Her söz ki gelür zuhûra mendenMin ta‘ne bulur her encümenden

Eyler hased ehli bağlayup kînTahsîn ivâzına nefy ü nefrîn

Ümmîd ki ref‘ olup küdûretTağyîr-pezîr ola bu sûret

Ol kavm bu gülşene girendeBu gülşen içinde gül derende

Gül tâze idi vü gonca nev-hîzDepretdükçe nesîm-i gül-rîz

Anlar güli derdiler men-i zârHâlâ dilerem derem has ü hâr

Bu bezme olar verende tezyînMey sâf idi bezm hem nev-âyin

Mey sâfı olara oldı rûzîKaldı mana dâğ-ı derd sûzı

Bu dürde men olmışam hevâ-hâhBir neş’e verür mi bilmezem âh

Bu pâdişâh-ı İslâmun duâ-yı devletidür ve Kahramân-ı enâmun senâ-yı şevketidür

Sâkî kerem eyle câm gezdürDutma kadehi müdâm gezdür

Devrâna çok i‘tibâr kılmaGezdür kadehi karâr kılma

Tök alup ele gümüş sürahîZer sâgara rûh-bahş râhı

Sarf eyle riâyetümde eltâfTenhâlığumı gör eyle insâf

Şuğlüm bu bisât içinde çohdurSenden özge mededci yohdur

Hem-demliğüm eyle âr kılmaMenden nefret şiâr kılma

Ger bilmez isen ki men ne zâtemNe zulmet-i çeşme-i hayâtem

Feyz-i hünerüm şarâbdan sorSûz-ı cigerüm kebâbdan sor

Dutsan elini men-i fakîrünHak ola hemîşe dest-gîrün

Men şâir-i Mûsevî-kelâmemSâhirlere mu‘ciz-i tamâmem

Men sâhir-i Bâbilî-nijâdemHârûta bu işde üstâdem

Söz derkine sarf edüp firâsetEmlâkine bulmışam riyâset

Geh tarz-ı kasîde eylerem sâzŞeh-bâzum olur bülend-pervâz

Geh de’b-i gazel olur şiârumOl de’be revân verür karârum

Geh mesnevîye olup heves-nâkOl bahrden isterem dür-i pâk

Her dilde ki var ehl–i râzemMecmû‘-ı fünûna aşk-bâzem

Bir kâr-gerem hezâr-pîşeCânlar çeküp isterem hemîşe

Dükkânum ola revâc-ı bâzârHer istedügin bula hırîdâr

Bu bir tarîk ile kesr-i nefsdür ve Mukaddime-i medh-i pâdişâh-ı asrdur

Sâkî ne idi bu câm-ı gül-gûnKim eyledi hâlümi diger-gûn

Ser-mest olubem sözüm hebâdurHer lâf ki eylerem hatâdur

Te’sîr salup dimâğâ teşvîrTeşvîr mizâcum etdi tağyîr

Men handan ü lâf-ı lutf-ı güftârKim söz demeğe olam sezâ-vâr

Olsaydı menüm sözümde bir hâlElbette olurdum ehl-i ikbâl

Müstevcib-i izz ü câh olurdumŞâyeste-i bârgâh olurdum

Makbûl düşerdüm âstânaManzûr-ı şehenşeh-i zamâna

Ol pâdişeh-i bülend-bînişKim hâk-i rehidür âferîniş

Müstahfız-ı dîn penâh-ı İslâmMahdûm-ı zaman melâz-ı eyyâm

Ebr-istihsân ü berk-kîneŞâhenşeh-i Mekke vü Medîne

Müstakdim-i hak muhill-i bâtılSultan-ı murâd-bahş-ı âdil

Erbâb-ı hüner ümîd-gâhıTürk ü Arab ü Acem penâhı

Deryâ kimi eyleyen demâdemEndîşe-i kurb ü bu‘d-ı âlem

Lutf ile veren yahına lû’lûEbr ile yırağa gönderen su

Lû’lûsını eyleyen cihân-tâbLeb-teşneleri dür ile sîr-âb

Gerdûn kimi lutf edende zâhirDâmen dâmen töken cevâhir

Gün kimi olanda cûdâ mazharHırmen hırmen nisâr eden zer

Tugrâ-yı misâl-i Âl-i OsmânSultân-ı sipeh-şiken Süleymân

Yerde düşer olsa feyzi hâkeTa‘n eyleye hâk ruh-ı pâke

Gökde nazar etse bir hümâyaHurşîde salur hümây sâye

Ger şarka urur sinân-ı ser-keşGün kimi çıhar sipihre âteş

V’er garba çalarsa tîğ-i bürrânGerdûna yeter şafak kimi kan

Dün çerh yana nigâh kıldumNezzâre-i levh-ı mâh kıldum

Gördüm bu hatı ki hâme-i hûrOl levhde eylemişdi mastûr

Bu kasîde Hazret-i Pâdişâh şânındadur

Zihî kâmil ki akl-ı nükte-dân derkinde hayrândurVücud-ı bî-misâli intihâb-ı nev‘-i insândur

Felek bir dürc anun zât-ı şerîfi gevher-i yektâCihân bir cism anun hükm-i revânı fi’l-mesel cândur

Tarîk-i tâati hem mezhebe hem millete nâfi‘Hilâf-ı meşrebi hem devlete hem dîne noksândur

İki kısm eylemiş küfr ile îman yeddi iklîmiAnun hükmindedür ba‘zı vü ba‘zı kâfiristândur

Esâs-ı hükmidür ma‘nîde bir sedd-i Sikender kimAnun Ye’cûcdur bir yanı vü bir yanı insândur

Binâ-yı kadridür ma‘nîde bir âlî imâret kimMukarnes tâk-i gerdûn ol imâretden bir eyvândur

Muzaffer dâimâ Sultân Süleymân Hân-ı âdil-dilKi her kim tâbi‘-i fermânı olmaz nâ-müselmândur

Cihân-gîrî ki gün tek mülk teshîrine azm etseMuhakkar cilve-gâhı arsa-i Îrân ü Tûrândur

Sâhî-tab‘ u mürüvvet-pîşedür kim bahr-ı eltâfıTemevvüc kılsa mevci fakr bünyâdına tûfândur

Kemîne kimseye kemter atâsı hâsıl-ı deryâMuhakkar meclise bezl-i hakîre behre-i kândur

Vücûd-ı pâki-le Hak rahmetidür âleme nâzilİtâat ehline gösterdiği adl ile ihsândur

Süleymân bârgâhıdur yakîn heybetlü dergâhıKim anda dîvler tâbi‘ perîler bende-fermândur

Muazzam leşkeridür bir bulut kim düşmene andanFirengîler sadâsı ra‘d toplar daşı bârandur

Semendi seğridende lâmi‘ olmış ahter-i sâkîbSipâhı deprenende mevce gelmiş bahr-ı ummândur

Seferde çekmek içün haşmet ü ikbâl esbâbınArâbe arş levhi ordusı gerdûn-ı gerdândur

Zamânında yetüp cem‘iyyet-i esbâba âriflerOlup derhem hemîn mahbûblar zülfi perîşândur

Halâyık subh-tek handân olup mihr-i cemâlindenDil-i sûzân ile devrinde ancak şem‘ giryândur

Havâdisden mizâc-ı mülk tağyîrine imkân yohKemâl-i adl ile tâ mülke Osmân oğlu sultândur

Bi-hamdi’llâh bugün havf ü hatâdan şer‘ nâmûsınBulup tevfîk-ı nusret sahlayan Sultân Süleymândur

Nişân-ı feyzidür ol nusret ü ikbâl kim hâlâNe yan kim azm kılsa rehberi te’yîd-i Yezdândur

Dil ü cândan Fuzûlî izz ü ikbâline ol şâhunRızâ-yı Hakk içün dâim duâ-gûy ü senâ-hândur

Çü oldur hâmî-i İslâm vâcibdür anun medhiNe kim medhinden özge söz demiş andan peşîmândur

İlâhî bâkî olsun dâim insan-perver ikbâliCihân-ı fânî içre tâ binâ-yı nev‘-i insândur

Yâ Rab ki muzaffer ola dâimZâtiyle binâ-yı adl kâim

Şâyeste ana serîr ü efserÂlemlere adli sâye-güster

Bu sebeb-i nazm-ı kitâbdur ve Bâis-i irtikâb-ı azâbdur

Sâkî dut elüm ki haste-hâlemGam reh-güzerinde pây-mâlem

Sensen men-i mübtelâya gam-hârSenden özge dahi kimüm var

Şiirde geçen sözlük kelimeleri