Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 2401-2500

Kurban sana özge nâzenînlerİdrâküne yüz min âferînler

Kimse çü sana vefâda yetmezCânın sana kimse verse yetmez

Ma‘şûk idün ey büt-i vefâ-dârÂşıklığunı hem etdün izhâr

Âşık der imiş mana halâyıkGörmen muna hem özümi lâyık

Men nâkısem ey harîf-i kâbilSensen reh-i aşk içinde kâmil

Tahsîn ki yegâne-i zamânsenCân vermek olur sana ki cânsen

Her şûhda ger olaydı bu tavrSen olmaz idün yegâne-i devr

Ger gayre bu hâl olaydı makdûrSen olmaz idün cihâna meşhûr

Yâd eylemeğünden olmışem şâdSen şâd olasen hemîşe men yâd

Ha beyle men-i hazîni şâd etGeh gâh terahhum eyle yâd et

Ey serv-i semen-ber ü gül-endâmTârâc-ı metâ-‘ı sabr u ârâm

Ey husrev-i kişver-i melâhatMehtâb-ı şeb-i neşât ü râhat

Çün bendeye rahmet eyler oldunİzhâr-ı mahabbet eyler oldun

Min-ba‘d tarîk-ı mihr dutgılEvvelki tarîkunı unutgıl

Koyma çıha hasret ile cânumHadden üte nâle vü figânum

Meyl-i men-i zâr ü bî-karâr etGâhî bu yanaya bir güzâr et

Hem-derdüm isen menümle yâr olHem-derdliğün yoh ise var ol

Sen eyle mukîm-i mesned-i nâzMen beyle belâ vü derde dem-sâz

Sen mahfil-i ayş kâm-kârıMen gûşe-i derd dil-figârı

Aşk içre beğüm revâ mıdur buRâh u reviş-i vefâ mıdur bu

Ger doğrı ise vefâda lâfunMenden ne içündür inhirâfun

Gel ref‘ edelüm gam-ı fırâkıYanduralum oda iştiyâkı

Olsun dün ü gün menümle seyrünÇün men senünem sen olma gayrün

V’er İbni Selâm mâni‘ olsaSedd-i reh-i vasl vâki‘ olsa

Bildür kılayın siyâh bahtınBir âh ile târümâr tahtın

Çün râz-ı dilin düketdi ol zârZeyd eyledi azm-i kûy-ı dildâr

Pervâne sözin deyüp çerâğaBülbül haberin yetürdi bâğa

Bu İbn-i Selâmün keyfiyyet-i vefâtıdur ve Leylînün ol belâdan necâtıdur

Sâkî feleğün gör inkılâbınGöster kadeh içre mey habâbın

Mey âyîne-i cihân-nümâdurHaki zer eden bu kimyâdur

Bu fâide bes değül mi andanKim fârig eder gam-ı cihândan

Bir hâb ü hayâl imiş bu âlemBu hâb ü hayâle olma hurrem

Ahvâl-i zemâne münkalibdürAndan hıred ehli müctenibdür

Gam mâtemin eyleyende bünyâdNeyyâha bu nev‘ çekdi feryâd

Kim İbni Selâmı etdi gerdûnÂmâc-ı hadeng-i âh-ı Mecnûn

Ol seddi götürmeğe aradanEşk oldı revân iki yanadan

Ol nev-res-i nâ-tüvân demâdemŞevk ile çekerdi mihnet ü gâm

Hasret elemi yaman elemdürGam bedraka-i reh-i ademdür

Derd ü gam-ı hasret-i nihânîServ-i kadin etdi hîzrânî

Yüz urdı bozılmağa tılısmıBir gâyete yetdi za‘f-ı cismi

Kim peykeri nakş-ı bister oldıRa‘na kadi bister ister oldı

Gün günden olup harâb hâliKalmadı sağalmak ihtimâli

Derdine devâ bulınmaz oldıRencine şifâ bulınmaz oldı

Endîşe-i ömri oldı bâtılCân verdi vü oldı Hakka vâsıl

Kimdür ki gelüp cihâna getmezKim kâmil olur zevâle yetmez

Budur reh ü resmi rûzgârunKim ola hazânı her bahârun

Leylîni getürmeğe figânaOl vâkıa oldı bir behâne

Mâtem dutup etdi ol giriftârDırnağı ile yüzini efgâr

Çâk etdi ferâğat ile câmeFâş etdi figânı hâs ü âma

Yandurdı evin kopardı tahtınTârâc-ı fenâya verdi rahtın

Gîsû-yı muanber etdi ber-bâdEflâke yetürdi âh u feryâd

Gerdûn kimi rahtı nîle urdıÂteş kimi başa kül savurdı

Derler bu idi Arabda âdetKim er eğer ölse kalsa avret

Bir yıl iki yıl dutardı mâtemFeryâd ü figân edüp demâdem

Hoş geldi bu âdet ol nigâraFeryâd ü figâna buldı çâre

Mâtem-kede eyledi makâmınMatemde geçürdi subh u şâmın

Bir niçe gün anda ağlayup zârHem ata evine döndi nâ-çâr

Ammâ dün ü gün figân ederdiHûn-âb-ı ciğer revân ederdi

Feryâda gelende gâh u bî-gâhÖz gönlinde der idi ol mâh

Kim İbn-i Selâma rahmet-i HakAşkum revişine verdi revnak

Ref‘ eyledi perde-i müdârâPinhân gamum etdi âşikârâ

Ol vâkıadan olup haberdârDutdı reh-i deşt Zeyd-i gam-hâr

Gördi ki şikeste-hâl MecnûnDurmış ded ü dâm içinde mahzûn

Çün verdi selâm ü kıldı i‘lâmKim İbni Selâma n’etdi eyyâm

Verdi bu kaziyyeden bişâretKim kıldı muârızun hasâret

Dehr İbni Selâmı kıldı pâ-mâlLeylî öz evine döndi hoş-hâl

Mecnûn çeküp âh kıldı nâleEfgân edüp ağladı bu hâle

Hayretlere düşdi Zeyd-i gâfilBu hâlet ana görindi müşkil

Kim fevt-i rakîb eşitse âşıkGülmek gerek ağlamak ne lâyık

Tahkîk-i beyân-ı hâl kıldıOl vâkıadan suâl kıldı

Mecnûn dedi ey vefâlu yârumYohdur mı bu yolda neng ü ârum

Cânâneye cân veren yetüpdürCân vermeyen arada itüpdür

Ol dûstuma değüldi düşmenHem ol ana âşık idi hem men

Ol cânını verdi vâsıl oldıÖz mertebesinde kâmil oldı

Naksum menüm ermedi kemâleAyb eyleme ağlasam bu hâle

Bu gazel Mecnûn dilindendür

Âşık oldur kim kılur cânın fedâ cânânınaMeyl-i cânân etmesün her kim ki kıymaz cânına

Cânını cânâna vermekdür kemâli âşıkunVermeyen cân i‘tirâf etmek gerek noksânına

Vasl eyyâmı verüp cânâna cân râhat bulanYeğdür andan kim salur cânın gam-ı hicrânına

Aşk resmin âşık öğrenmek gerek pervânedenKim köyer gördükde şem‘ün âteş-i sûzânına

Fânî ol aşk içre kim benzer fenâsı âşıkunFeyz-i câvîd ile Hızrun çeşme-i hayvânına

Aşk derdinün devâsı terk-i cân etmekdedürTerk-i cân derler bu derdün mu‘teber dermânına

Hîç kim cânân içün cân vermeğe lâf etmesünKim gelüpdür bu sıfat ancak Fuzûlî şânına

Bu Leylînün İbn-i Selâmdan sonra mâcerâsıdur ve Zâviye-i mihnetde vâki‘ olan belâsıdur

Çün ata evine döndü LeylîEfgâna olup hemîşe meyli

Dutmışdı tarîk-i ehl-i mâtemTecdîd-i azâ kılup demâdem

Her handa bilürdi var bir zârEndûh-i musîbete giriftâr

Cem‘ edüp olurdı encümen-sâzEylerdi sürûd-ı nevha âğâz

Ger İbni Selâm idi behâneMecnûn idi bâis ol figâna

Ağzında idi bir özge zikriGönlinde idi bir özge fikri

İzhâr kılurdı özge adınPinhânî ederdi özge yâdın

Bu reng ile dâim ol perî-zâdEylerdi ferâğat ile feryâd

Sûz-i diline getürmeyüp tâbBir gece dağıldı yâr u ashâb

Ancak ana şem‘ kaldı hem-demSöndürdi bir âh ile anı hem

Ya‘ni ne revâ şeb-i siyâhumŞem‘ isteye gayr-ı berk-i âhum

Tenhâ kalup etdi nâle vü zârDerd ü gama kıldı aczin izhâr

K’ey derd ü gam-ı zemâne bi’llâhOlman bu gece menümle hem-râh

Tenhâlığ ile men eyledüm hûSiz özge musâhibe dutun rû

Gördi gam u derde yoh nihâyetKıldı şeb-i tîreden şikâyet

K’ey baht-ı siyâhumun nazîriÂşüfte kılan men-i esîri

Evvel yoh idi senün karârunSeyr ile geçerdi rûzgârun

Hâlâ ne içün karâr edüpsenTerk-i reviş ihtiyâr edüpsen

Bir menzile mi özün yetürdünYâ zulmet içinde yol itürdün

Şiirde geçen sözlük kelimeleri