Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 1701-1800

Gel mülküne bâğuna güzer kılMahsûl ü menâfi‘e nazar kıl

Munı deyüp ol garîb ü hayrânDutdı reh-i bâdiye kemâ-kân

Bu İbni Selâmun Leylî visâline râğıb olduğıdur ve Bu da‘vâda subh-ı ümmîdi kâzib olduğıdur

Sâkî bize râhat-ı revân verCânsuzlara himmet eyle cân ver

Kıl mest bizi mey-i mugândanEvvel hoş ü hurrem eyle andan

Sor kim nişedür sebât-ı âlemEncâm-ı ferah nihâyet-i gam

Dünyâ işi i‘tibârsuzdurÇerhün revişi karârsuzdur

Çoh kimsene genc içün çeker rencGayrine nasîb olur anun genc

Gör anı ki her nihâl-i ser-keşSudandur ü sarfın eyler âteş

Takdîredür asl-ı emr mensûbHoşdur bu ki tâlib ola Matlûb

Çün İbni Selâm bildi hâliMeydân-ı murâdı gördi hâlî

Cem‘ etdi ekâbirin diyârunA‘yânını ehl-i rûzgârun

Gönderdi nikâh içün besî mâlŞart etdügin etdi cümle irsâl

Min zerrîn-na‘l rahş-ı tâzîMısrî vü Irâkî vü Hicâzî

Min câriye vü gulâm-ı zîbâPîrâyeleri harîr ü dîbâ

Min nâka nebât-ı kand yüklüNesrîn derilü benefşe tüglü

Min tabla abîr ü anber ü müşgYüz yük güher-i ter ü zer-i huşg

Esbâb-ı nikâh olup revâneKâbîni kesildi nakd-i câna

Leylî bu cefâdan oldı âgâhKim buldı bahârına hazân râh

Ümmidi gözine doldı toprağMaksûd nihâli tökdi yaprağ

Aks-i garaz oldı sûret-i hâlİdbâra mübeddel oldı ikbâl

Gül ister iken sataşdı hâraNûr ister iken dutuşdı nâra

Efgân ile mâtem etdi sûrıMâtem-kede mahfil-i sürûrı

Meşşâta silerdi zülf ü hâlinArturmağa zîb ile cemâlin

Ol âh u sirişk ile demâdemHâli güm ederdi zülfi derhem

Eğmezdi hilâli vesmeye başGözden giderürdi sürmesin yaş

Gîsûsı çekerdi şâneden serBir bâr idi gerdeninde gevher

Gözgüye keder verürdi âhıZulmât-ı hat istemezdi mâhı

Pâ-bûsına bulmayup hınâ destKılmışdı nekâreni üni pest

İklîle ruhı ururdı âteşBuy-i hoş ana gelürdi nâhoş

Ta‘ne tikeninden etmeyüp bâkGül kimi kılurdı geydüğin çâk

Her lahza kılurdı âh ü feryâdDerdi ki elünden ey felek dâd

Senden bu midi menüm murâdumDevrânuna bağlu i‘tikâdum

Vaslını tevakku‘ etdüğüm yârBi’llâh bu değül yanılma zinhâr

Ol nakş-ı sahîfe-i vefâdurBu tarz-ı cerîde-i fenâdur

Ol garka-i bahr-ı zevk-i cândurBu mahv-ı tena‘‘um-ı cihândur

Ol hayr yolına râh-berdürBu başladuğı tarîk şerdür

Cânânesi içün ol diler cânÖz cânı içün diler bu cânân

Men anunem ol menüm ezeldenSahla bu alâkanı halelden

Ey çerh bu akd olanda muhkemBelkim yoh idün arada sen hem

Gel terk-i tegallüb ü sitem kılTanrını arada gör kerem kıl

Verme kavîye zaîf mâlinDüşmenlere dûstlar halâlin

Mecnûnumı sanma kimseden kemBir merd-i reh-i belâdur ol hem

Ey İbni Selâm-ı bî-ser-encâmBilsen sana mekr edüpdür eyyâm

Mecnûna koyupdur ad LeylîEyler seni ola kim tesellî

Sen kâm-ı dil iste men belâyemSen genc dile men ejdehâyem

Ammâ demezem işün hatâdurNisbet mana gâyet-i atâdur

Kurtar meni atadan anadanBir gam yeğ olur iki belâdan

Derd ile kılurdu nâle vü âhEsbâb-ı tecümmülinden ikrâh

Devrândan edüp figân ü feryâdBu şi‘ri ohurdı ol perî-zâd

Bu gazel Leylî dilindendür

Hilâf-ı re’yüm ile ey felek medâr etdünMeni gül ister iken mübtelâ-yı hâr etdün

Mürûr-ı ömrde bir dönmedün murâdum ileDöne döne mana zulm etmeği şiâr etdün

İhânetümde nedür bilmezem murâdun kimAzîz-i âlem iken hâr ü hâk-sâr etdün

Ümîd-vâr idüm evvel ki bir neşât göremBinâ-yı mihnetümi şimdi üstüvâr etdün

Cefâ eliyle kılup çâk perde-i sabrumNihân olan gamumı halka âşikâr etdün

Vefâda vermeğe cân vermedün mana mühletMeni bu ahd vefâsında şerm-sâr etdün

Bir özgeni mana yâr eylemekdesen gûyâMenümle yâr olanı özge ile yâr etdün

Meğer bilindi Fuzûlî sana felek hâliKi varını bu cihânun yoh i‘tîbar etdün

Tamâmî-i sühan

Ol nev‘ görenler ıztırâbınTezyîn ü cilâdan ictinâbın

Eylerler idi gümân ki ol zârBir özge belâyadur giriftâr

Kılmışdı ol âftâbı muztarHecr-i peder ü firâk-ı mâder

Derlerdi hakundur ey semen-bûyDutmışdun atan anan ile hûy

Hâlâ ki bulardan ayrılursenGurbet sitem olduğın bilürsen

Efgânuna hiç men‘ yohdurSen kimi yanan firâka çohdur

Ammâ bu imiş çü halka âdetSen hem cezâ eyleme ziyâdet

Kız dâim ata evinde kalmazPeyveste anaya mihr salmaz

Lâzım mey-i gaflet eyleyüp nûşEylersen atan anan ferâmûş

Leylî bu söze kılurdı ikrârDemezdi bir özge mihnetüm var

Görmezdi özine anı lâyıkKim ta‘ne ede ana halâyık

Kız her niçe olsa yâra tâlibElbette gerek hayâsı gâlib

El ta‘nesi ile hâh ü nâ-hâhTeklîfe düşüp bezendi ol mâh

Bir ehl-i hayâ min ehl-i ibrâmİsyân ile olmaz iş ser-encâm

Ol zîver ü zeyne zib ü zînetBir şekl ile verdi zîb-i sûret

Kim anı görende derdi gerdûnİnsâf kemâl-i sabr-ı Mecnûn

Pîrâyesüz idi ol meh âfetPîrâyeden arturup letâfet

Bir hadde erişdi âftâbıKim oldı nikâbı hüsni tâbı

Çün dutdı arûs-ı halvet-i şâmTemkîn ile halvetinde ârâm

Zulmât ziyâya oldı gâlibYandurdı meşâilin kevâkib

Encüm güheri olup şeb-efrûzKıldı şeb-i târı gayret-i rûz

Gül-çehre sanemler oldılar cem‘Her bir sanemün elinde bir şem‘

Resm-i tarab etdiler mürettebBeş yüz büt-i gül-ruh ü şeker-leb

Yüz gonca dehenlü mâh-pâreGül suyı seperdi reh-güzâra

Yüz gül-ruh elinde micmer-i ûdEylerdi havânı anber-âlûd

Yüz mâh-likâ olup gınâ- sazKoşmışdı sadâ-yı sâza âvâz

Yüz nergis-i mest gezdürüp câmAhbâba verürdi câm-ı gül-fâm

Yüz gül başı üzre yüz tabak zerOlmışdı nisâr içün mukarrer

Bir taht-ı revân içinde LeylîNe şevket ü ne şükûha meyli

Her lahza figân ü âh ederdiSer-geşte vü muztarib gederdi

Endîşe-i zevk u ayşden pâkSeyl içre sağın gederdi hâşâk

Çün yetdi harem-serâya ol mâhDağıldı olan refîk ü hem-râh

Gül halveti oldı sahn-ı gül-zârDûr oldı bisâtdan has ü hâr

Baht İbni Selâmı etdi âgâhKim oldı sana müsellem ol mâh

Ol tâlib-i gevher-i yegâneGevher hevesiyle girdi kâna

Ne gördi nikâb içinde bir nûrGözden ruh-i dil-fürûzı mestûr

Germ oldı mahabbetün merâkıDeprendi visâle iştiyâkı

El urdı ki aça ol nikâbıRef‘ eyleye ortadan hicâbı

Leylî dedi ey harîf-i kâbilSensen ser ü server-i kabâil

Evsâfun eşitmişem ziyâdeKâmilsen edebde vü hayâda

Mâ‘lûm edübem ki Kâf-tâ-Kâfİnsâfuna el verüpdür insâf

Men kim değülem ganî fakîremMihmân demeyem sana esîrem

Zulm eylemek etme bir esîreİzhâr-ı terahhum et fakîre

Şiirde geçen sözlük kelimeleri