Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 1401-1500

Hazerüm ta‘neden ol gâyete yetmişdür kimYâra ağyâr olup ağyârum ile yâr olubem

Demezem dahi sana âşıkem ey gül zîrâSana âşıklığum izhâr edeli hâr olubem

Akl u sabr u dil ü dîn getdi bi-hamdi’llâh kimSefer-i sâhil-i sevdâya sebük-bâr olubem

Yoh Fuzûlî haberüm mutlak özümden bes kimVâlih-i nakş-ı hayâl-i ruh-i dildâr olubem

Bu Leylînün künc-i gamda giryânlığıdur ve Mecnûnun vâdî-i aşkda ser-gerdânlığıdur

Zâr ağlar iken bu resme ol mâhBir turfe sadâ eşitdi nâgâh

Bir kimse ohurdı şi‘r-i MecnûnBu nükte ibâretinde mazmûn

K’ey neş’e-i aşkdan uran demMecnûnı sağınma Leylîden kem

Mecnûn ile Leylîni berâberGer kimse der ise kılma bâver

Leylîde eğerçi derd çohdurMecnûn-ı hazînce derdi yohdur

Leylî eli iğnedendür efgârMecnûna kılıçlar eylemez kâr

Leylîni eder harîr dil-gîrMecnûna verür neşât zencîr

Leylî ister ki eksile gamMecnûn gamın arturur demâdem

Mecnûndur ola gama girftârLeylî kime olmış ola gam-hâr

Mecnûna yeter şikence-i tebLeylî kimedür tabîb yâ Rab

Mecnûndur esîr-i dâm-ı LeylîLeylî kime salmış ola meyli

Leylî dutup ol terâneye gûşÖz nağmesin eyledi ferâmûş

Tahkîk ile bildi bu hisâbıKim yoh şererinde şu‘le tâbı

Elbette belâ vü derdi gerdûnMecnûna verüpdür andan efzûn

Bu Leylînün İbni Selâma giriftâr olduğıdur ve Yârdan mahrûm ü mukayyed-i ağyâr olduğıdur

Mi‘mâr-ı serâçe-i ibâretBeyle bu evi kılur imâret

Kim seyrden olmayup tesellîÖz menziline dönende Leylî

Vermişdi özine dürlü zîverHer zîvere bir netîce muzmer

Tâ mahv ola gözden ahıdan hûnHem gönleği hem donıydı gül-gûn

Tâ kim ola dûd-i âha mânendBağlanmış idi benefşe ser-bend

Tâ kim ola savt-ı nâle pâ-mâlKollanmış idi sadâlu halhâl

Tâ olmaya eşki yüzde ma‘lûmRuhsârına lû’lû’ idi manzûm

Ra‘nâ başa serpüben leçeklerNazük bele sancuben etekler

Pervânesüz eylemezdi şem‘inEylerdi dür-i sirişk cem‘in

Ra‘nâ ra‘nâ yürürdi mâhBir şekl ile kim tebâreka’llâh

Ol asrda var idi ArabdaBir mu‘teber aslda nesebde

Manzûr-ı eâzım u eâliMakbûl-ekâbir ü ehâli

İdrâki bülend ü hüsni dil-keşEtvârı huceste sîreti hâş

Vermiş Hak anun olan murâdınBaht İbni Selâm kılmış adın

Ol turfe hümâ-yı evc-i ikbâlAsûde-zamîr ü fâriğu’l-bâl

Av kasdına eylemişdi pervâzAltında ukâb elinde şehbâz

Bir râh-güzerde ol nigâraUğraşdı vü kıldı bir nezâre

Cân ü ciğerinde kalmadı tâbMahv oldı nite ki odda sîm-âb

Terk etdi azîmet-i şikârıGeldi eve getdi ihtiyârı

Tarh etdi binâ-yı resm-i peyvendTedbir ile buldı bir hıred-mend

Kim lutf ile söz kılanda takrîrTakrîri verürdi daşa tağyîr

İn‘âm edüben ana besî mâlLeylî talebine kıldı irsâl

Şart eyledi ol bülend-ahterKim olsa bu kâm-ı dil müyesser

Sarf eyleye genc ü mâl-i âlemCânâne yolında belki cân hem

Çün geldi bu râz-ı dil beyânaOldı ana râzı ata ane

Ol müşterîye verildi zühreŞâyeste görildi mâra mühre

Çün İbni Selâma yetdi peygâmTenbîh-i neşât ü müjde-i kâm

Deryâ-yı neşâtı geldi mevceBaş çekdi nihâl-i bahtı evce

Mahzen mahzen cevâhir açdıHırmen hırmen nisâr saçdı

Açdı der-i genc-i gevher ü zerFakr ehlini eyledi tevân-ger

Ol servün ayağı bağlu oldıÂzâde iken adağlu oldı

Bu Nevfelün Mecnûn ile mukaddime-i ihtilâtıdur ve Ol cevher-i pâkden tezyîn-i bisâtıdur

Sâkî yine kasd-ı cân eder gamVer câm-ı lebâleb ü demâdem

Bî-kes kalubem men-i sebük-râySen eylemesen mana maded vây

Men şîftenün penâhı olgılBî-kesler ümîd-gâhı olgıl

Cehd eyle vü kılma bir işe ahdV’er ahd etsen vefâya kıl cehd

Şemşîr-i mübâriz-i fesâneBu rezmde beyle batdı kana

Kim var idi bir huceste-fercâmOl asrda âdil ü nîkû-nâm

Tîğiyle mesaff müşkili hallMa‘rûf-ı zemâne adı Nevfel

Hem aşk yolunda çoh yöğürmişHem çoh sitem-i zemâne görmiş

Bezminde misâl-i dürr-i meknûnBir gün ohunurdı şi‘r-i Mecnûn

Gâyetde beğendi tarz-ı pâkinMazmûn-ı kelâm ü sûz-nâkin

Sordı sıfatın dediler ey şâhÂşüfte kılupdur anı bir mâh

Rüsvâlığı edüp özine pîşeDâm ü ded ile gezer hemîşe

Nevfel kılup ârzû-yı MecnûnAshâb ile kıldı azm-i hâmûn

Bir gûşede gördi hâr ü mehcûrHâli nesak-ı salâhdan dûr

Etrâfını tayr ü vahş almışVahşet anı bir hisâra salmış

Çün dâire-i sübâ‘-ı hâilKat‘etdi sipeh görüp selâsil

Mecnûna yetişdi ol vefâ-dârÂsâr-ı telattuf etdi izhâr

K’ey haste nedür bu çekdüğün rencVîrânede zâyî etdüğün genc

Vahşî ne bilür senün makâmunHem-cinsleründen iste kâmun

Hâl ehlisen iste ehl-i hâliSahrâlara düşme lâübâlî

Devlet dilesen hümâdan isteGenc isetesen ejdehâdan iste

Gam çekme ki men olınca gam-hârYârun sana an-karîb olur yâr

Ger olsa zer ile iş ser-encâmYük yük tökelüm zer alalum kâm

V’er olsa garaz mesaffa muhtâcBiz kan tökelüm sen eyle târâc

Ancak olagör menümle hem-demMen kim senünem senündür ol hem

Bu Mecnûnun Nevfel ile derd-i dil edâsıdur ve Şerh ü tafsîl-i mâcerâsıdur

Mecnûn dedi ey yegâne-i ahdTedbîrüme çohlar etdiler cehd

Çoh ehl-i azâyim etdi tedbîrOlmadı perî bu dîve teshîr

Toprağlara tökildi çoh zerOlmadı bu kimyâ müyesser

Sende bilürem ki lutf çohdurNe sûd çü mende baht yohdur

Sürme bilürem ki arturur nûrNe fâide göz eğer ola kûr

İkbâlüme yohdur i‘timâdumMüşkil görinür menüm murâdum

Ah er kılasen bu şuğle ikdâmRâyunca iş olmaya ser-encâm

Hem dûstum olmaya mana yârHem düşmen ola ne dûst kim var

Bahtum bilürem menüm yamandurSûd istedüğün mana ziyandur

Bahtum sıfatında bir gazel varDâim kılurem men anı tekrâr

Bu gazel Mecnûn dilindendür

Vefâ her kimseden kim istedüm andan cefâ gördümKimi kim bî-vefâ dünyâda gördüm bî-vefâ gördüm

Kime kim derdümi izhâr kıldum isteyüp dermânÖzümden min beter derd ü belâya mübtelâ gördüm

Mükedder hâtırumdan kılmadı bir kimse def‘-i gamSafâdan dem uran hem-demleri ehl-i riyâ gördüm

Eğer su dâmenin dutdum revân dönderdi yüz mendenVe ger gözgüden umdum sıdk aks-i müddeâ gördüm

Ayak basdum reh-i ümmîde ser-gerdânlığ elverdiEmel ser-riştesin dutdum elümde ejdehâ gördüm

Mana gösterdi gerdun tîre bahtum gözgüsin yüz kezMen-i bed-baht ana her gâh kim bahdum kara gördüm

Fuzûlî ayb kılma yüz çevirsem ehl-i âlemdenNeden kim her kime yüz dutdum andan yüz belâ gördüm

Bu Nevfelün Mecnûna ümmîd-vârlığ verdüğidür ve Hüsn-i musâhabetiyle rızâsın ele getürdüğidür

Nevfel dedi ey edîb-i kâmilFeyz-i nazarumdan olma gâfil

Li’llâhi’l-hamd gayretüm varGayret kadarınca kudretüm var

Sen cehd eyle ki yâr ola ehlÇün yâr ola ehl kârdur sehl

Mecnûn hem ümîd ile olup şâdTerk etdi tarîk-i tab‘-ı mu‘tâd

Hem sildi gubâr-ı fark u gîsûHem eyledi kat‘-ı nâhun ü mû

Hem cismine verdi zîb-i câmeHem başına zîver-i imâme

Bezm-i tarabı makâm dutdıMeyl–i tarab etdi câm dutdı

Nevfel hem olup mülâzim-i ahdİmdâdına kıldı cân ile cehd

Aldı ele müşg-bâr hâmeLeylî haşemine yazdı nâme

Şiirde geçen sözlük kelimeleri