Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 1201-1300

İzhâr kılup nişâne-i gamKim kıldı seni esîr-i mâtem

Ger âşık isen sen ey cihân-gerdKaçma ki menem senünle hem-derd

Bir lahza menümle hem-nişîn olGencîne-i râzuma emîn ol

Başum tüğin âşiyâne kılgılGöz yaşumı âb ü dâne kılgıl

Sen kâsıd imişsen ey hamâmeMenden hem ilet nigâra nâme

Gör hecr-i ruhında ıztırâbumPeygâmum ilet getür cevâbum

Bi’llâh ser-i kûyına gedendeHer çizginüben tavâf edende

Yâd eyle meni sevâbuma girBir tavf sevâbını mana ver

Kon hâk-i derine iste dâneKıl özüne dâneni behâne

Oldukça mecâlün etme nâmûsMenden yetür ol yere zemîn-bûs

Anca dedi ana hem gam-ı dilKim kıldı anı hem ünse mâil

Başında olup şeb âşiyânıGündüz ol olurdı pâsbânı

Zâtında görüp nişâne-i hayrHem vahş mutîi oldı hem tayr

Râm oldı behâyim ol figâraBir fevc yığıldı vara vara

Ol zâr idi mülk-i derd şâhıHayl-i ded ü dâm anun sipâhı

Olmışdı beşerden eyle bîzârKim öz aksin sanurdı ağyâr

Dartup göğe dûd-ı şu‘le-i âhÖz sâyesin istemezdi hem-râh

Bu Leylî ahvâlinden bir haberdür ve Ma‘şûk-ı âşık-pîşe etvârından bir eserdür

Sâkî müteellim-i humâremMüştâk-ı şarâb-ı hoş-güvârem

Üftâdeliğüm gör etme ihmâlRahm et bir ayağ ile elüm al

İzhâr kılup safâ-yı meşrebBu bezmi çün eyledün müretteb

Bezm ehline nevbet ile ver câmHem hâs riâyet eyle hem âm

Mecnûna hemîn şarâb dutmaLeylîni ki asldur unutma

Dihkân-ı fasîh-i Fârisî-zâdBu gülşene beyle tikdi şimşâd

Kim ol çemen-i vefâ bahârıDâğ-ı gam-ı aşk lâle-zârı

Ya‘nî reviş-i vefâda muhkemLeylî sadef-i cevâhir-i gam

Girmişdi hisâra genc mânendUrmışdı ayağa pendden bend

Ne bir ferahı ne bir neşâtıNe kimse ile bir ihtilâtı

Bîzâr atadan ü anadanBîgâne cemî‘-i âşinâdan

Yanına olurdı hûblar cem‘Pervâne-sıfat havâlî-i şem‘

Şâd olmağa hâtır-ı hazîniEğlenmeğe tab‘-ı nâzenîni

Min turrfece turfece fesâneŞîrîn söz ile çeküp beyâna

Eylerler idi zaman zaman yâdTakrîb ile lahza lahza bünyâd

Ol terk kılup neşât ü râhatBir uzvını eyleyüp cerâhat

Eylerdi behâne ile nâleDüşmezdi olar düşen hayâle

Kızlar kaşa verse vesmeden rengCân gözgüsine salurdı ol jeng

Kızlar yüze koysa nîlden hâlOl nîle çekerdi raht fi’l-hâl

Kızlarda hayâl-i nakş-ı dîbâOl nakş-ı hayâl ile şikîbâ

Kızlarun eli hınâda gül-gûnAnun eli eşki ile pür-hûn

Ne iğnede ne ipekde meyliMüjgâna tökerdi eşk seyli

Kızlar kılup ârzû-yı zîverGer rişteye çekselerdi gevher

Ol dahi çekerdi eyleyüp reşkTâr-ı bedenine gevher-i eşk

Mecnûndan idi cünûnı efzûnLeylî deyene der idi Mecnûn

Dünler ki gedüp yanından ol cem‘Bir gûşede ol kalurdı vü şem‘

Şem‘e gam-ı dil beyân ederdiSûz-ı ciğerin ıyân ederdi

Bu Leylînün çerâğ ile macerâsıdur ve Andan câre-sâzî-i dil temannâsıdur

K’ey didesi nemlü bağrı dağluBaşı karalu ayağı bağlu

Gel olalım hem-nefes men ü senRâz-ı dil-i zârun eyle rûşen

Ne derd seni nizâr edüpdürÂlüfte vü zerd ü zâr edüpdür

Başdan ayağa nedür bu yanmakDûd-ı dile dem-be-dem boyanmak

Ne cinsdür aslun ey belâ-keşKim âb-ı hayâtun oldı âteş

Şerh-i dil-i germ ü çeşm-i ter verSer-rişte-i râzdan haber var

Her lahza düşersen ıztırâbaHem âteşe garkasen hem âba

Ne sihr kılursen ey seher-hîzKim âteşün âbdan olur tîz

Men sûhteden hem olma gâfilMende dahi var bir gam-ı dil

Men hem sana benzerem vefâdaBelkim niçe mertebe ziyâde

Sen gece hemîn yanarsen ey zârMen gece vü gündüzem giriftâr

Sende eser-i hevâ ziyândurNisbet mana râhat-ı revândur

Hûdur sana sırrunı töküp yaşMeclisler içinde eylemek fâş

Gönlün çü değül vefâda kâimGönlündekidür dilünde dâim

Men sâbit-i arsa-i belâyemNey kimi hizâne-i hevâyem

Olman olur olmaz ile dem-sâzBaşum kesilürse söylemen râz

Derdüm sana söyleyem gam-ı dilSende dahi tâb yoh ne hâsıl

Döymez ciğerün bu şerh-i râzaÂhum getürür seni güdâza

Bir yâra bu derdi eyledüm fâşOlmadı mana bu yolda yoldaş

Sabr eylemedi bu derd ü dâğaKatlanmadı düşdi daşa dağa

Yanunda senün hem urmayam demTâ kaçmayasen ırağa sen hem

Şem‘ün çü görürdi yoh zebânıDem urmağa yoh yanında cânı

Bu Leylînün pervâneye keşf-i râzıdur ve Anunla fi’l-cümle izhâr-ı niyâzıdur

Pervâneye şerh ederdi râzınArz eyler idi olan niyâzın

K’ey tâir-i âşiyâne-i aşkSer-geşte-i âb ü dâne-i aşk

Sensen reh-i aşk içinde sâdıkÂşık ammâ tamâm âşık

Bir görmeğe yârı cân verürsenBir zevkle iki cihân verürsen

Hem-râzdur taleb-i fenâda hâlünGûyâ ki fenâdürür visâlün

Her çend ki şöhre-i cihânsenAşk içre ser-âmed-i zamansen

Müşkil ki menüm kimi olup zârMence ola sende şevk–i dîdâr

Sen seyrdesen hemîşe ser-mestMen dâm-ı belâ vü derde pâ-best

Dünler sana dûst-ı hem-nişîndürHicrân mana muttasıl karîndür

Bir şu‘leye sen nisâr edüp cânDüşvâr gamun kılursen âsân

Men cân ile isterem çekem gamMin cân dilerem gamında her dem

Mence sana yoh gam-ı nihânîGer var desen hanı nişânı

Hanı nem-i çeşm-i eşk-rîzünHanı dem-i serd-i germ-hîzün

Hanı sitem-i belâya dözmekAşka düşüben cefâya dözmek

Pervânede hem görürdi noksânBulmazdı anunla derde dermân

Nâ-çâr kılup tahammül ü sabrOl kesre dilerdi gaybden cebr

Yarum geceler ki çeşme-i hâbGözler çemenin kılurdı sîr-âb

Zulmâta düşerdi nûr-ı bînişÂrâm bulurdı âferîniş

Uyhuya gederdi yâr u ağyârDerd ehli hemîn kalurdı bîdâr

Sahrâya çıhardı evden ol mâhKâmınca kılurdı nâle vü âh

Feryâdın edüp bülend-pâyeRâz-ı dilini açardı aya

Bu Leylî’nün mâh ile münâzara kılduğıdur ve Hurşîd kimi şevk odına yakılduğıdur

K’ey gâh kadüm kimi hamîdeGâhî pür olan misâl-i dîde

Geh zâhir olan mana gamum tekGeh gâib enîs ü hem-demüm tek

Şâhiddür ana bu inkilâbunKim âşıkısen bir âftâbun

Hicrânı ilen nizâr olupsenSer-geşte-i rûzgâr olupsen

Ey mihnet-i aşkdan haberdârGör Tanrı içün ne mihnetüm var

Kıl şu‘le-i âhuma nezâreGer var ise rahmun eyle çâre

Seyr eyle fezâ-yı her diyârıGez cümle-i deşt ü kûhsârı

Gör handadur ol menüm penâhumŞâhum mâhum ümîd-gâhum

Hâl-i dilüm ana arza eyleBi’llâh nişe gördün ise söyle

Tâ vakt-i seher bu idi hâliTeşvîşden olmaz idi hâlî

Mürg-i seherî çekende âvâzEylerdi bir özge nevha âğâz

K’ey vây tükendi mâye-i ömrHurşîde erişdi sâye-i ömr

Demdür der-i fursat ola mesdûdMüşkil görine beyân-ı maksûd

Şiirde geçen sözlük kelimeleri