Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 1201-1300

İzhâr kılup nişâne-i gamKim kıldı seni esîr-i mâtemGer âşık isen sen ey cihân-gerdKaçma ki menem senünle hem-derdBir lahza menümle hem-nişîn olGencîne-i râzuma emîn olBaşum tüğin âşiyâne kılgılGöz yaşumı âb ü dâne kılgılSen kâsıd imişsen ey hamâmeMenden hem ilet nigâra nâmeGör hecr-i ruhında ıztırâbumPeygâmum ilet getür cevâbumBi’llâh ser-i kûyına gedendeHer çizginüben tavâf edendeYâd eyle meni sevâbuma girBir tavf sevâbını mana verKon hâk-i derine iste dâneKıl özüne dâneni behâneOldukça mecâlün etme nâmûsMenden yetür ol yere zemîn-bûsAnca dedi ana hem gam-ı dilKim kıldı anı hem ünse mâilBaşında olup şeb âşiyânıGündüz ol olurdı pâsbânıZâtında görüp nişâne-i hayrHem vahş mutîi oldı hem tayrRâm oldı behâyim ol figâraBir fevc yığıldı vara varaOl zâr idi mülk-i derd şâhıHayl-i ded ü dâm anun sipâhıOlmışdı beşerden eyle bîzârKim öz aksin sanurdı ağyârDartup göğe dûd-ı şu‘le-i âhÖz sâyesin istemezdi hem-râhBu Leylî ahvâlinden bir haberdür ve Ma‘şûk-ı âşık-pîşe etvârından bir eserdürSâkî müteellim-i humâremMüştâk-ı şarâb-ı hoş-güvâremÜftâdeliğüm gör etme ihmâlRahm et bir ayağ ile elüm alİzhâr kılup safâ-yı meşrebBu bezmi çün eyledün mürettebBezm ehline nevbet ile ver câmHem hâs riâyet eyle hem âmMecnûna hemîn şarâb dutmaLeylîni ki asldur unutmaDihkân-ı fasîh-i Fârisî-zâdBu gülşene beyle tikdi şimşâdKim ol çemen-i vefâ bahârıDâğ-ı gam-ı aşk lâle-zârıYa‘nî reviş-i vefâda muhkemLeylî sadef-i cevâhir-i gamGirmişdi hisâra genc mânendUrmışdı ayağa pendden bendNe bir ferahı ne bir neşâtıNe kimse ile bir ihtilâtıBîzâr atadan ü anadanBîgâne cemî‘-i âşinâdanYanına olurdı hûblar cem‘Pervâne-sıfat havâlî-i şem‘Şâd olmağa hâtır-ı hazîniEğlenmeğe tab‘-ı nâzenîniMin turrfece turfece fesâneŞîrîn söz ile çeküp beyânaEylerler idi zaman zaman yâdTakrîb ile lahza lahza bünyâdOl terk kılup neşât ü râhatBir uzvını eyleyüp cerâhatEylerdi behâne ile nâleDüşmezdi olar düşen hayâleKızlar kaşa verse vesmeden rengCân gözgüsine salurdı ol jengKızlar yüze koysa nîlden hâlOl nîle çekerdi raht fi’l-hâlKızlarda hayâl-i nakş-ı dîbâOl nakş-ı hayâl ile şikîbâKızlarun eli hınâda gül-gûnAnun eli eşki ile pür-hûnNe iğnede ne ipekde meyliMüjgâna tökerdi eşk seyliKızlar kılup ârzû-yı zîverGer rişteye çekselerdi gevherOl dahi çekerdi eyleyüp reşkTâr-ı bedenine gevher-i eşkMecnûndan idi cünûnı efzûnLeylî deyene der idi MecnûnDünler ki gedüp yanından ol cem‘Bir gûşede ol kalurdı vü şem‘Şem‘e gam-ı dil beyân ederdiSûz-ı ciğerin ıyân ederdiBu Leylînün çerâğ ile macerâsıdur ve Andan câre-sâzî-i dil temannâsıdurK’ey didesi nemlü bağrı dağluBaşı karalu ayağı bağluGel olalım hem-nefes men ü senRâz-ı dil-i zârun eyle rûşenNe derd seni nizâr edüpdürÂlüfte vü zerd ü zâr edüpdürBaşdan ayağa nedür bu yanmakDûd-ı dile dem-be-dem boyanmakNe cinsdür aslun ey belâ-keşKim âb-ı hayâtun oldı âteşŞerh-i dil-i germ ü çeşm-i ter verSer-rişte-i râzdan haber varHer lahza düşersen ıztırâbaHem âteşe garkasen hem âbaNe sihr kılursen ey seher-hîzKim âteşün âbdan olur tîzMen sûhteden hem olma gâfilMende dahi var bir gam-ı dilMen hem sana benzerem vefâdaBelkim niçe mertebe ziyâdeSen gece hemîn yanarsen ey zârMen gece vü gündüzem giriftârSende eser-i hevâ ziyândurNisbet mana râhat-ı revândurHûdur sana sırrunı töküp yaşMeclisler içinde eylemek fâşGönlün çü değül vefâda kâimGönlündekidür dilünde dâimMen sâbit-i arsa-i belâyemNey kimi hizâne-i hevâyemOlman olur olmaz ile dem-sâzBaşum kesilürse söylemen râzDerdüm sana söyleyem gam-ı dilSende dahi tâb yoh ne hâsılDöymez ciğerün bu şerh-i râzaÂhum getürür seni güdâzaBir yâra bu derdi eyledüm fâşOlmadı mana bu yolda yoldaşSabr eylemedi bu derd ü dâğaKatlanmadı düşdi daşa dağaYanunda senün hem urmayam demTâ kaçmayasen ırağa sen hemŞem‘ün çü görürdi yoh zebânıDem urmağa yoh yanında cânıBu Leylînün pervâneye keşf-i râzıdur ve Anunla fi’l-cümle izhâr-ı niyâzıdurPervâneye şerh ederdi râzınArz eyler idi olan niyâzınK’ey tâir-i âşiyâne-i aşkSer-geşte-i âb ü dâne-i aşkSensen reh-i aşk içinde sâdıkÂşık ammâ tamâm âşıkBir görmeğe yârı cân verürsenBir zevkle iki cihân verürsenHem-râzdur taleb-i fenâda hâlünGûyâ ki fenâdürür visâlünHer çend ki şöhre-i cihânsenAşk içre ser-âmed-i zamansenMüşkil ki menüm kimi olup zârMence ola sende şevk–i dîdârSen seyrdesen hemîşe ser-mestMen dâm-ı belâ vü derde pâ-bestDünler sana dûst-ı hem-nişîndürHicrân mana muttasıl karîndürBir şu‘leye sen nisâr edüp cânDüşvâr gamun kılursen âsânMen cân ile isterem çekem gamMin cân dilerem gamında her demMence sana yoh gam-ı nihânîGer var desen hanı nişânıHanı nem-i çeşm-i eşk-rîzünHanı dem-i serd-i germ-hîzünHanı sitem-i belâya dözmekAşka düşüben cefâya dözmekPervânede hem görürdi noksânBulmazdı anunla derde dermânNâ-çâr kılup tahammül ü sabrOl kesre dilerdi gaybden cebrYarum geceler ki çeşme-i hâbGözler çemenin kılurdı sîr-âbZulmâta düşerdi nûr-ı bînişÂrâm bulurdı âferînişUyhuya gederdi yâr u ağyârDerd ehli hemîn kalurdı bîdârSahrâya çıhardı evden ol mâhKâmınca kılurdı nâle vü âhFeryâdın edüp bülend-pâyeRâz-ı dilini açardı ayaBu Leylî’nün mâh ile münâzara kılduğıdur ve Hurşîd kimi şevk odına yakılduğıdurK’ey gâh kadüm kimi hamîdeGâhî pür olan misâl-i dîdeGeh zâhir olan mana gamum tekGeh gâib enîs ü hem-demüm tekŞâhiddür ana bu inkilâbunKim âşıkısen bir âftâbunHicrânı ilen nizâr olupsenSer-geşte-i rûzgâr olupsenEy mihnet-i aşkdan haberdârGör Tanrı içün ne mihnetüm varKıl şu‘le-i âhuma nezâreGer var ise rahmun eyle çâreSeyr eyle fezâ-yı her diyârıGez cümle-i deşt ü kûhsârıGör handadur ol menüm penâhumŞâhum mâhum ümîd-gâhumHâl-i dilüm ana arza eyleBi’llâh nişe gördün ise söyleTâ vakt-i seher bu idi hâliTeşvîşden olmaz idi hâlîMürg-i seherî çekende âvâzEylerdi bir özge nevha âğâzK’ey vây tükendi mâye-i ömrHurşîde erişdi sâye-i ömrDemdür der-i fursat ola mesdûdMüşkil görine beyân-ı maksûd

Temalar

Şiirde geçen sözlük kelimeleri