Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 101-200

Kudretün gül-zârına bir sebze Sidrü’l-müntehâHikmetün şem‘ine bir pervâne Cibrîl-i emîn

Sun‘un eyvânında bir kandîldür nüh âsmânSan‘atun dîbâcesinden bir varak rûy-i zemîn

Dergeh-i ta‘zîm ü tekrîmünden âlem kâm-cûyHırmen-i ihsân ü eltâfundan âdem hûşe-çîn

Arsa-i idrâk-i fevz-i re’fetün dârül-emânRişte-i ümmîd-i feyz-i rahmetün hablü’l-metîn

Hâkdan her zerre te’yîdünle bir cism-i latîfÂbdan her katra tevfîkünle bir dürr-i semîn

Ol amîmü’l-feyz mün’imsen ki feyz-i şâmilünRızk taksîminde kılmaz imtiyâz-ı küfr ü dîn

Vâdî-i derkündedür ser-geşte fehm-i tünd-seyrMülk-i tevhîdündedür mahsûr akl-ı dûr-bîn

İlm-i irfânunda her kim bir yakîn bulmuş velîHîç şek yohdur kim ol idrâki hasr etmez yakîn

İktizâ-yı hikmetün izhâr-ı kudret kılmağaİhtilâf-ı tab‘ ile ezdâdı etmiş hem-nişîn

Hâdisât-ı ihtilâf-ı devrden görmez halelKime kim ma‘mûre-i hıfzun olur hısn-ı hasîn

Hîç kim cürm ile dergâhundan olmaz nâ-ümîdSenden ister kâm eger rüsvâ vü ger halvet-nişîn

Sensen izhâr eyleyen ma‘şûka âşık şevkiniÂşıkı sensen kılan ma‘şûk şevkiyle hazîn

Neş’e-i aşkunladur Mecnûn sürûdı sûznâkPertev-i hüsnünledür Leylî cemâli nâzenîn

Pâdişâhâ iktizâ-yı hikmetün tenbîh edüpGerçi havrâ ravza-i tâ‘âta konmışdır rehîn

Tâ‘atun eyler Fuzûlî tâkat oldukça velîHırs ile ne ravza-i Rıdvan diler ne hûr-i ‘în

Hûr-i ‘în ü ravza-i Rıdvan havâyîlikdürürNefsden geçmişdür ol senden rızâ ister hemîn

Bu vâcibü’l-vücûd isbâtına bürhân-ı kâtı‘dur ve Bekâ-i sâir-i mevcûdâta delîl-i mâni‘dür.

Etmek gerek ehl-i feyz ü bînişTahkîk-i vücûd-ı âferîniş

Bilmek gerek anı kim cevâhirNe genc-i nihândan oldı zâhir

Ne dâiredür bu devr-i eflâkNe zâbıtadur bu merkez-i hâk

Cisme arazı kim etdi kâimNâra neden oldı nûr lâzım

Her hilkate gerçi bir sebep varÂyâ sebebi kim etdi izhâr

Ger kâf ile nûndan oldı âlemÂyâ neden oldı kâf ü nûn hem

Bî-hûde değül bu kâr-hâneBî-fâide gerdiş-i zemâne

Hâşâ ki bu turfe nakş-ı garrâNakkâşından ola müberrâ

Hâşâ ki bu bârgâh-ı âliBir dem eyesinden ola hâlî

Fikr eyle vü gör nedür bu üslûbNe sâni‘edür bu sun‘ mensûb

Her zerre-i zâhirün zuhûrıBir özgeye bağludur zarûrî

Ger gâyete eylesen teemmülZâhir olur anda mazhar-ı kül

Versen özüne fenâ-yı mutlakİsbât olur ol fenâ ile Hak

Ger var ise ma‘rifet mezâkıFânî sana bes delîl-i bâkî

Hakkâ ki hemîn vücûd birdürBir zâta vücûd münhasırdur

Aksidür anun vücûd-i ağyârMa‘nîde yoh i‘tibâr ile var

Var olanı halk yoh sanurlarYoh varlığına aldanurlar

Yohdur bu vücûdun i‘tibârıHak âyînedür cihân gubârı

Ey akl edeb riâyet eyleBu bilmek ile kifâyet eyle

Tahkîk-i sıfâta kâni‘ olgılEndîşe-i zâta mâni‘ olgıl

Ol perdeye kimse râh bulmazTahkîk bil anı bilmek olmaz

Ger yetse idi bu sırra idrâkDemezdi Resûl mâ arefnâk

Halk oldı bu bahr-ı hayrete garkTâ halkdan ola Hâlika fark

Her rişte ki Hak ıyân edüpdürSer-riştesini nihân edüpdür

Bir kimse eğer olaydı âgâhKim halkı nişe yaradur Allâh

Mümkin ki irâdetiyle ol hemHalk edebileydi özge âlem

Vermez çü kemâl-i hikmet-i HakTahkîk-i rümûza râh-ı mutlak

Fâş oldı ki sırr-ı Hak nihândurÂlemde nişânı bî-nişândur

Bu izhâr-ı i‘tirâf-ı cehâletdür ve İkrâr-ı isrâf-ı ma‘siyetdür

Ey hikmete bahmayan nazarsuzAhvâl-i zemâneden habersüz

Ta‘n etme ki çerh bî-vefâdurDâim işi cevr ile cefâdur

Şerh eyle mana ki çerh n’etdiAndan ne cefâ zuhûra yetdi

Nen var idi kim elünden aldıNe mertebeden aşağa saldı

Devrâna getürdi mihr ü mâhıAnc’etdi sipîdi vü siyâhı

Geh âteşe zecr-i âb verdiGeh bâda gam-ı türâb verdi

Şem‘-i emelün münevver etdiHer ne diledün müyesser etdi

Kıldı seni hîçden bir âdemEsbâb-ı tena‘‘umun ferâhem

Çerhun hod işi senünle böyleSen n’eyledün anun ile söyle

Her dem anı bî-vefâ ohursenDönsün deyü min duâ ohursen

Çün ol sana kıldı mihr-bânlığYahşılığa eyleme yamanlığ

Ey rûh ki câm-ı cehl edüp nûşHubb-i vatan eyledün ferâmûş

Kim saldı seni bu teng râhaHandan düşdün bu dâm-gâha

Sen terk kılup adem diyârınBuldukda vücûd-ı i‘tibârın

Kılmışdı senünle hikmetullâhEcnâs-ı havâs u aklı hem-râh

Tâ âleme geldüğün zamandaBâzâr-ı tereddüd-i cihânda

Sermâyeleründen edesen sûdOl sûd nedür rızâ-yı ma’bûd

Hâlâ ki hasâret oldı vâki‘Sermâyelerün tamâm zâyi‘

Hayrân ü mükedder ü tehî-destAhvâli harâb ü rütbesi pest

Dönsen yine geldüğün makâmaKâbil mi düşersen ihtirâma

Elbetde zelil ü hâr olursenBu fi‘l ile şerm-sâr olursen

Ey nefs-perest ü cism-perverOlma gam-ı hırs ile mükedder

Cehd ile azâb-ı gûr yığmaSa‘y eyle metâ-ı mûr yığma

Alma ele sâgar-ı mey-i nâbKim garka eder seni bu gird-âb

Olma nigerân-ı sebze-i bengK’âyîne-i dînüne salur jeng

Def kimi gögüsde lehv koymaNey kimi hevâ-yı nefse uyma

Dâmân-ı tarîk-i şer‘ dutgılHer ne ki hilâf-ı şer‘ unutgıl

Tahkîk-i vesîle-i vusûl etTaklîd-i şerîat-i Resûl et

Bu ser-defter-i enbiyânın evsâfından bir varakdur ve Server-i asfiyânun gül-zâr-ı eltâfından bir tabakdur

Ey pâdişeh-i serîr-i levlâkMaksûd-ı vücûd-ı hâk ü eflâk

Olmış eflâk hâk-i râhunÇekmiş eflâke hâk câhun

Ey râkım-ı nüsha-i meânîMa’mûre-i ilm-i dîne bânî

Şâhenşeh-i mesned-i risâletRessâm-ı kavâid-i adâlet

Ey arş-nevâz ü ferş-perverDefterdâr-ı hisâb-ı mahşer

Ser-defter-i enbiyâ-yı mürselAnlara hem âhir ü hem evvel

Ey vâzı‘-ı ıstılâh-ı îmânHakdan sebeb-i nüzûl-i Fürkân

Sensen sultân ü gayr haylünSenden özge senün tufeylün

Ey halvet-i kudse şem‘-i mahfilCibrîl teredüdine menzil

Hak emri senünle halka cârîKavlünle ol emrün i‘tibârı

Ey kıble-nümâ-yı ehl-i tâatGencîne-i gevher-i şefâat

Tâc-ı ser-i arş hâk-i pâyunŞem‘-i şeb-i Kadr nûr-ı râyun

Ey vâsıta-i nizâm-ı âlemDîvân-ı Haka vezîr-i a‘zam

İrfân-ı sıfât u zâta ârifKeyfiyyet-i kâinâta vâkıf

Ey zâtun içün beşer vücûdıÂdemde sana melek sücûdı

Yâsin sadef-i dür-i sıfâtunTâhâ gül-i bûstân-ı zâtun

Ey mekteb-i dânişe muallimMahrûse-i hükm-i şer‘e hâkim

Dergâhuna enbiyâ rücûıTa‘zîmüne âsman rükûı

Tahsin sana ey huceste-fercâmKim vaz‘ kılup tarîk-ı İslâm

Keyfiyyet-i hâli rûşen etdünHayr ü şer işin muayyen etdün

Ahvâl-i evâmir ü nevâhîMa‘lûm etdün bize ke-mâhî

Sen bildürdün ki kimdür AllâhSensüz kim olurdı andan âgâh

Güm-râhları tarîka saldunÜftâdelerün elini aldun

Fâş oldı nasîhatün cihânaSen koymadun ortada behâne

Ammâ bize yohdur ol saâdetKim hıfz-ı tarîkun ola âdet

İhmâl ederüz itâatündeTaksîr edâ-yı hidmetünde

Her niçe ki hâr ü şerm-sâruzBu cürm ile hem ümîd-vâruz

Kim feyz-i avâtıf-ı amîmünŞad eyleye gönlin ehl-i bîmün

Şiirde geçen sözlük kelimeleri