Fuzuli

Leylâ Vü Mecnûn 1001-1100

Derd-i ezelî devâ bulur mıMihr-i ebedî fenâ bulur mı

Men şem‘-i serâçe-i firâkemSûz-ı ciğer ile hoş-mezâkem

Menden dileyen bu sûzı zâilBî-dâduma olmış ola mâil

Şem‘ün ki hayâtı oldı âteşHâli anun âteş iledür hoş

Oddan dileyen anun necâtınFânî dilemiş ola hayâtın

Düşmenliğe dûstlığ kılup adTedbîr-i necâtum eylemen yâd

Men garka-i bahr-ı şevk-i yâremBerhem-zede-i gam-ı nigârem

Ancak sebeb-i karârum oldurÂrâm-ı dil-i figârum oldur

Anunla edün bu derde merhemUrman dahi andan özgeden dem

Dersüz mana var dil-rübâlarLeylî kimi çoh perî-likâlar

Bi’llâh demenüz bu harfi zinhârÂlemde bir andan özge kim var

Bülbül gül içün kılanda nâleDerdine devâ olur mı lâle

Husrev değülem ki mana dilberŞîrîn ola gâh gâh Şekker

Men yek-cihetem tarîkatümdeTagyîr işi yoh cibilletümde

Özrini beyân edüp hem ol demTakrîre getürdi bir gazel hem

Bu gazel Mecnûn dilindendir

Aşk derdi ey mûalic kâbil-i derman değülCevherinden eylemek cismi cüdâ âsân değül

Devr cevrinden şikâyet edene âşık demenAşk mesti vâkıf-ı keyfiyyet-i devrân değül

Şehrden sahrâya bir fark olduğın her kim bilürBilmiş ol kim aşk sahrâsında ser-gerdân değül

Her kim idrâk eyler öz keyfiyyet-i hâlin henüzDûst ruhsârına ayn-ı şevk ile hayrân değül

Cânı cânân ittihâdı fâriğ eyler cismdenCismden âgâh olan cân vâsıl-ı cânân değül

Der imiş düşmen ki hem-demdür Fuzûlî yâr ileHer sözi bühtân ise hakkâ bu söz bühtân değül

Bu Mecnûn atasınun Leylîye hâstârlığıdır ve Leylî atasının Mecnûndan bîzârlığıdur

Sâkî getür ol şarâb-ı nâbıKim yetdi nisâba gam hisâbı

Gam düşmen-i cân-ı mübtelâdurDef‘ eyeleye gör ki bir belâdur

Söz cevherine olan hırîdârBu nev‘ ile germ kıldı bâzâr

Kim âciz olup gam içre ol pîrMecnûnına kıldı fikr-i zencir

Bildi ger olmaz olsa LeylîMümkin değül olmağı tesellî

Kıldı talebin özine lâzımCem‘ etdi eâlî vü eâzım

Ümmîd ile bağladı umup kâmOl ka‘be-i ârzûya ihrâm

Çün Leylî atası bildi hâliÜydürdi ekâbir ü ehâlî

Karşularına olup revâneKıldı olarunla azm-i hâne

Ehlen sehlen deyüp demâdemMin kez dedi ola hayr makdem

Çün şem‘-sıfat olar oturdıBu serv kimi ayağa durdı

Ortaya bırahdı dürlü hânlarTâ kâm-ı dil ala mihmânlar

Olmışdı dolup kebâb ile hânCedy ü hamel ile âsman-sân

Ammâ aceb er kıla hıred-mendOl hânları âsmâna mânend

Her kim garazın bulurdı hândanBu mümkin olur mı âsmandan

Hânlar götürildüğünde ol pîrTakrîb ile derdin etdi takrîr

K’ey kadr ile kıble-i kabâilSenden kamunun murâdı hâsıl

Asl ü nesebüm sana ıyândurHükmüm niçe min eve revândur

Meşhûr-ı kabâilem sahâdaMa‘rûf-ı tavâifem atâda

Hem var maahbbetümde te’sîrHem var adâvetümde teşvîr

Ser-defter-i ehl-i rûzgâremHer niçe desem yüz anca varem

Nahl-i emelüm semer verüpdürÎzed mana bir güher verüpdür

Hâla dilerem bu turfe lû’lûBir la‘l ile ola hem-terâzû

Tâ lû’lû olanda la‘le vâsılTerkîb kılam müferrih-i dil

Çoh kânlara tîşe-veş yüz urdumÇoh la‘l hakîkatini sordum

Her kânda eğerçi la‘l çohdurBir la‘l ki lâyık ola yohdur

Bir la‘lün eşitmişem senün varKim lû’lüme oldurur sezâ-vâr

Lutf eyle inâyet et kerem kılOl la‘l ile dürri muhterem kıl

Kılsun güli serv sâye-perverOlsun güle serv sâye-güster

Fehm et sözümi tegâfül etmeHayr işdür bu teallül etme

Ger hâsıl olur bu kâm sendenHer ne diler isen iste menden

Anca kılayum sana revân gencKim yer yüzin eyleye nihân genc

Anca güher eyleyem revâneKim bulmayasen ana hizâne

Ol serv-i semen-berün atasıOl genc-i nihânun ejdehâsı

Lutf ile dedi ki ey hıred-mendMen kimi esîr-i dâm-ı ferzend

Sen hoş geldün safâ getürdünTopraklardan bizi götürdün

Müşkilce hitâbdur hitâbunBilmen nişe vereyüm cevâbun

Kurbün bilürem mana şerefdürAmmâ halefün aceb halefdür

Mecnûn deyü ta‘n eder halâyıkMecnûna menüm kızum ne lâyık

Leylî demenem ki nâzenîndürBir tîre kenîz-i kem-terîndür

Olmaz mı kenîz cins-i merdümYohdur mı kenîze hem terahhum

Dîv ile perî olur mı hem-demOlmaz sözi açma ebsem ebsem

Dîvâneye zâyi‘ eyleme rencVîrâne gerek nedür ana genc

Tedbîr ile dönderüp mizâcınSevdâsınun eylesen ilâcın

Leylî anun olsun eyledüm ahdVar imdi sen et ilâcına cehd

Bu Mecnûnun atasınun hırmânıdur ve Gayr bâbdan tedbîr-i dermânıdur

Ol sâhib-i neng ü nâm ü nâmûsDöndi eve geldi hâr ü me’yûs

Mecnûna dedi ki ey belâ-keşHâcet biter olmagıl müşevveş

Akl ile açılur ol muammâLeylîni sana verürler ammâ

Şartı bu ki olasen hıred-mendErbâb-ı hıredden alasen pend

Ref‘ ola alâmet-i cünûnunAkl ola hemîşe reh-nümûnun

Mecnûn dedi ey edîb-i kâmilDîvâne-i aşk olur mı âkil

Ger mende bu ihtiyâr olaydıTedbîrüme i‘tibâr olaydı

Evvelden edeb şiâr ederdümTemkînümi üstüvâr ederdüm

Olmazdı bu hâle ihtiyâcumKim ola azâb ile ilâcum

Mende bu ilâca yoh müdârâMin kez gamum etdüm âşikârâ

Yohdur revişümde inkılâbumEvvelki cevâbdur cevâbum

Sen ehl-i hıredsen eyle tedbîrTedbîrün ede meğer ki te’sîr

Leylîni dahi men etmeyem yâdMen âkil-i vakt olam sen âzâd

Ol pîr-i şikeste-hâl ü hayrânTedbîr-i ilâc edüp firâvân

Her handa eşitdi bir tabîbiGül-zârınun oldı andelîbi

İzhâr edüp ana ihtiyâcınBîmârınun istedi ilâcın

Bîmârına min tabîb-i hâzıkBir şerbet içürmedi muvâfık

Her yerde ki bildi bir nazar-gâhVarup ana oldı hâk-i dergâh

Çoh el götürüp duâlar etdiÇoh nezr verüp atâlar etdi

Re’yiyle melûlin etmeğe şâdMin pîrden almadı bir irşâd

Çoh sihr olunup yazıldı ta‘vîzÇoh mekrlere dutuldı ümmîz

Edilmedi hiç biriyle çâreNe çâre kazâ-yı Kirdgâra

Bir gün dediler ana ki ey pîrÂlemde sana bu kaldı tedbîr

Kim Ka’beye iltesen esîrünOla ki Hak ola dest-gîrün

Tavf-ı Harem olsa ana hâsılSer-geşteliğ andan ola zâil

Ursa Hacer-i mübâreke başYumşana eğer ola kara daş

Bu Mecnûn-ı bî-çârenün Ka‘beye yüz urduğıdur ve Münâcât ile sevdâsın arturduğıdur

Ol pîr bu hayr işe kılup cehdMecnûna müretteb etdi bir mehd

Aldı anı azm-i râh kıldıAzm-i harem-i İlâh kıldı

Çün Ka‘beye erdi ol nîkû-hûyMecnûna dedi ki ey belâ-cûy

Dut Ka‘beye rûy tâat eyleTemkîn ü edeb riâyet eyle

Ta‘zîm şerâitin edâ kılİhlâs-ı dürüst edüp duâ kıl

Ola ki kabûl ola niyâzunHak şefkati ola çâre-sâzun

Bu yerde kabûl olur duâlarBu buk‘ada bahş olur atâlar

Kıl tevbe ki ahsen-i ameldürCehd eyle necâta kim meheldür

Şiirde geçen sözlük kelimeleri