Empedokles' İn Pabucu

1.Agrigentum'lu Empedokles,ihtiyarlık hastalıkları yanı sırayurttaşlarının saygısını kazanıncaölmeye karar verdi.Ama birkaç kişiyi sevdiği içinve o birkaç kişi de onu sevdiği içinonların gözü önünde yok olmaktansahiç olmayı yeğledi.

Bir geziye davet etti onları, ama hepsini değil,bir ikisini çağırmadı ki, böylelikleseçimine ve bu gezi işinin tümünebiraz da rastlantı karışsın.Tırmandılar Etna dağına.Bu işin zorluğusesleri kıstı.Bilgece sözler aramadı hiç kimse.Tepeye varınca, kendilerine gelmek için derinbir soluk aldılarve amaçlarına varmanın mutluluğu içindemanzaraya daldılar.

Hocaları usulca ayrıldı onlardan.Onlar yeniden konuşmaya başladıklarındahiçbir şeyin farkında değildiler.Ama az sonra,yer yer bilgece bir sözcük eksik olunca,başladılar çevrelerinde onu aramaya.Oysa o, pek de acele etmedençoktan dolanmıştı tepeyi.Bir keresinde durup,ne kadar uzakta olduğunu anlamak içinkulak kabarttı kanuşmalara.Artık pek seçilmiyordu sözcükler:Ölüm başlamıştı.

Dururken kraterin ağzındaarkası dönük,uzakta, bu konuşmalarla ilgili hiçbir şey bilmek istemeden,hafifçe eğildi yaşlı adam,dikkatle çıkardı pabucunu ayağındanve gülümseyerek az öteye fırlattı,öyle bir yere ki,çabuk bulunmasındı, ama zamanında da bulunsundu,yani çürümeden.İşte ondan sonra girdi kratere.

Dostları onu arayıp da onsuz geri döndüklerindensonraki haftalar ve aylarda yavaş yavaşölümü başladı, tam istediği gibi.Bazıları artık umutlarını kesmişlerken hayatındanbazıları hala bekliyorlardı onu.Bazıları onu bekleyip tutuyorlardı sorularını,bazılarıysa kendileri arıyorlardı çözümü.Hiç değişmeden usul usul gökte uzaklaşan,yalnız siz bakmazken uzaklaşan küçülen ve incelen,onları yeniden aradığınızda çok uzaklaşmış olanya da belki de öbürlerine karışan bulutlar gibi usul usulöylece uzaklaştı onların alışkanlıklarından.

bir söylenti çıktı sonra:Ölmüş olamazdı, ölümsüzdü çünkü.Hiç kimsenin aklı ermedi bu işe.İnsanlar için olayların gidişini değiştirengözle görülür şeylerin ötesinde bir şeyinolabileceği düşünüldü.Bu tür boş laflar çıktı.İşte tam o sıra pabuç bulundu,elle tutulur, gözle görülür, yıpranmış, deriden pabuç!Gözle görmedikleri olaylar karşısındao saat boş bir inanca kapılanlar içingeride bırakılan pabuç.Böylece yeniden doğallaştıömrünün sonu Empodokles'in:Herkes gibi ölmüştü o da.

2.Başkaları gene başka türlü anlatıyor bu olayı:Gerçekten bu Empedokles,kendisine tanrısal bir saygı duyulmasınıistemişti güvence altına almak.Ve gizlice ortadan kaybolup,sinsice Etna'nın içine atlayarakkendisinin insan maddesinden yapılmadığını göstermekistemiştive ölüm yasalarına uymadığını,ve bir sfsane yaratmak böylece.Ama burada pabucu insanların eline geçerekbir kazık atmıştı ona.(Üstelik bazıları da şöyle diyor:Krater sinirlenmiş bu olayave kusup atmış pabucunu bu herifin.)

Ama biz şuna inanmak isterdik daha çok:Eğer Empedokles çıkarmadıysa pabucunu gerçekten,bizim aptallığımızı büsbütün unutmuştu demek,karanlığı nasıl daha karanlık yapma telaşı içindeolduğumuzuve yeterli bir neden aramaktansa saçma olana ananmayınasıl yeğlediğimizi düşünmemişti.Ne olursa olsun, dağ, böyle bir dikkatsizliğe sinirlenmemiştikuşkusuz,ve adamın, kendisine tanrısal bir saygınlık duymamız içinbizi kandırmak istediğine inanıp öfkelenmemişti(çünkü dağ hiçbir şeye inanmaz ve ilgilenmez bizimle) .Ama belki de, her zamanki gibi ateş püskürtürken pabucufırlatmıştır da,bizim bilgin efendiler, işin içinde bir anlaşılmazlık kokusubulmaya uğraşırlarkeno ünlü fizikötesi inançlarını geliştirmek için uğraşırlarken yani,birdenbire apışıp kalmışlardırhocalarının pabucuna sürdüklerinde ellerini,o gözle görülür, elle tutulur, yıpranmış, deriden pabuca.

Çeviri: A. KADİR - Gülen AKTAŞ