Sipîœe-dem Ki Bezendi Serâ-çe-i Gül-zâr

Sipîœe-dem ki bezendi serâ-çe-i gül-zârNevâya başladı bülbül ber-â-ber-i gül-zâr

Benefşe gûş ider eşcâr karşusına bugünAnı ki zikre getürür müzekkir-i eshâr

İşit saña diyeyim kuş dilinde hoş sırlarKi yırta Mantık-ı Tayr’ı işitse anı Attâr

Çü bir de münhasır oldı bu suret-i nevîNeçün çog ola bu bir nesne hey’eti iy yâr

Baña eyit ki bir iken hakîkat-ı cevherSebeb nedür ki araz kim tokuzda dutdı karâr

Burûc on iki ola neçün haber virgilYidi neden-durur âbâ vü ümmehât çihâr

Neçün üç oldı mevâlîd ü nedür ol nesneKi mâyesi bir ü nakş oldı bîş-ter zi hezâr

Eyit baña ki ne gûherdür ol ki aña gıdâÇün artug ola tolup hasta olur bu bîmâr

Ne gûher ol ki gıdâsı niçe ki ola efzûnSafâ virür aña vü kuvvet olur u tîmâr

Bu ikinüñ biri aslına döndügini görüpBirin dahı bilesin nice olur âhır-ı kâr

Bu ikiyi bilür-iseñ yakîn baña şerh itNe nesnedür ki bulara olup-durur sâlâr

Peleng zahmına bevl eyledügi muş nedürVebâya oldugı yâkût dâfi-i âsâr

Kelâm-ı nutk-ıla kavlüñ ne farkı vardur eyitOla ki rûşen ola göñlümüze bu esrâr

Ezel nedür ezeliyyet hulûd ü deymûmetDahı nedür ezeli şerh eyle iy hûşyâr

Sebeb ne münhasır olmah kelâm-ı dürde hemînKim ol taleble haberdür nidâ-yı istihbâr

Eyit ki hey’et-i hâsse nedür ü resm-ile hadKi ilm artar anı çünki idesin tekrâr

Bu ben diyen ten ü yâ cân u yâ nefes mi yahûdBu nefs ü cism-i mürekkeb ki oldı esb-i süvâr

Galat gümân ider ol kim süvâra beñzede anıBesî süvâr ki bilimedi kefş-ile destâr

Küsûfı ay-ıla oldı günüñ pes ay neçünBu kamu nûr-ıla oldı siyâh şöyle ki kar

Ne işe nûrı ayuñ aydan birez geçmezNe resm-ile ki geçer sırçadan bu nûr-ıla nâr

Çü nâmiyi hayavândan kavî-ter oldı yakînFünûn u dâniş ü tedbîr-ile müşabide-vâr

Neçün taahhüd-ile dâyeye olur muhtâNe cân-avar var-ısa kâmil ola evvel-bâr

Eger diler-iseñ ibdâa hüccet-i zâhirMuâyen olmaga andan nice idesin ahbâr

Ne nesnedür ki degül nesneden yaradılmışBaña eyit saña rûşense itme anı isrâr

Yumurda mıdı yaradılan evvel ü kuş mıBu sözi keşf ider-iseñ baña zihî güftâr

Nicesi yaradıla şahs çift cüzvindenOl ikiden kopa bî-had kabâyıl-ıla tebâr

Bu söze münkir-iseñ Sûretü’n-Nisâ’yı ohıKi evveli komaya hâtıruñda hîç inkâr

Mukırr-ısañ nice ola vü şahs nevden öñGereklüdür baña şerh it bu müşkili zinhâr

Gerek ki cins ola pes nev girü andan şahsTarîk-ı hikmete budur iderseñ istifsâr

Şerefde akl mı yâ ilm yig baña şerh itKi fazlda idem aduñı kıble-i ahyâr

Disen ki ilme taallüm gerek ki ilm olaGerek ki ola bilâ-ilm Hâlik ü Cebbâr

Gerek kıyâs idesin ilmine anuñ ilminAceb ne hüccet-ile togrı gele bu pindâr

Çü ilm haddi bilinmeye akl haddindenNe söz ki söylene olur güzâf u dimek âr

Gerek ki müdrik ü idrâk ü müdrike bilesinKim ola kamu sözüñ gûş olana nûş-güvâr

Bu gök midür ki yaradıldı evvel ü âhirVücûda geldi yirüñ cirmi-ile cibâl ü bihâr

Veyâ bu yir midür ol ki oldı evvel-i merkezNite ki dâyireye nokta dönicek pergâr

Nicesi buldı karâr arada bu yir cirmiBurada döner-iken çarh u encüm-i seyyâr

Neçün zühalden ola bu kevâkibe âgâzYa nîşe âteşi oldı eyit bu necm-i bahâr

Esed neçün ol şemsüñ evi beyân eyleNeçün ola seratân burcı cirm-i mâha hısâr

Bu ikiden evi her birinüñ neçün birdürKalanınuñ neçün iki ola yemîn ü yesâr

Bu ikinüñ ikisi nîşe sad ü ikisi nahsNedür ki sad degül nahs itdügi girdâr

Togıcak er yüzi yuharı vü kızuñ aşagaEyit neçün eger oldı-sa ilm saña şiâr

Eyit anı ki ne ezdâddur ki dirilicekBir işde müttefik olup biter ol iş nâ-çâr

Ne ejdehâ ki yudar buldugını vü toymazÇü nesne bulmaya olur kendüzine cân evbâr

Ne ölüdür ki kamu nesne diridür andanÖlüyi dahı dirildür n’ireye itse güzâr

Ne iki zıdd-durur kim biribirine girürNe bundan aña ne andan buña gelür âzâr

Eyit bu kamu süvâle cevâb âlim-iseñVeger-ni itme bilâ-ilm aduñı davî-dâr

Cevâb sen dimez-iseñ ben eydeyim hâzırKi ilm nakdine oldum mehekk ü hem miyâr

Şikârı aslanuñ oldı-y-ısa kolan u geyikBenem ki hikmet-ile şer oldı baña şikâr

Fazîlet ehline ider Ahmedî bu şiri arzKi ehl-i fazl-durur gül dahı ne var-ısa hâr

Eger buyursa baña şâh bu rümûzuñ idemBeyânın eyle ki ola mürtefi kamu estâr

Penâh-ı millet-i İslâm Emîr Sülmân BegKi ol-durur şeref-i şer-i Ahmed-i Muhtar

Anuñ imâretinüñ ol-durur emâreti kimİmâret oldı anuñ adli-y-ile şehr ü diyâr

Anuñ atası-y-ıla bahra feyz olur icrâAnuñ sehâsı-y-ıla ebre virilür idrâr

Müdâm ömri gül-istânı tâze olsun u sebzNiçe ki leyl ü nehâr ola vü hazân u bahâr